ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉਠੀ, ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਡੋਲ ਗਏ। ਹੇ ਕੁਰੁ ਸ਼ੇਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਨੌਕਾ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਥਰਥਰਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ "ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ!", "ਨਮੋ!", "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਦੀਆਂ ਉਚੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੜ੍ਹਾ ਵਰ੍ਹਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਰ ਕਰ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਦਸਵੀਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਸਤੱਰਵੀਂ ਅਧਿਆਇ 'ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਵਧ' ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਸਾਂਭਾ ਦੇ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਵਲੋਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਬਹੁਤ ਬੇਅਦਬ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਅਣਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਆਓ, ਇਸ ਅਹੰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈਏ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ? ਉਹ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਸਾਂਝੇ ਸਾਹਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਨ, ਸ਼ਾਲ, ਭੂਰੀ, ਯਜ੍ਨਕੇਤੁ ਅਤੇ ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਸਾਂਭਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਏ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸਾਂਭਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ, "ਰੁਕ, ਰੁਕ!" ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਭਾ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਕੌਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਸਾਂਭਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਰਨਾ ਸਮੇਤ ਛੇਵੇਂ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤੀਰ ਮਾਰੇ। ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਇਸ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਂਭਾ ਦੇ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਰਥਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇ ਧੀ ਸਮੇਤ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਵਾਦ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਜਹਵਯਾ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਧਵ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਧਵ ਨੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਾਹਲਿਕ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਬਲਰਾਮ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰ, ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਮਿਲਣ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਊ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਬਲਰਾਮ ਬਿਨਾ ਝਿਜਕ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਹ ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੇਣ, ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੋ, ਪਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਾਕਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਲਈ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਉੱਤਜਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਨਿਰਭੀਕ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ! ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਟੱਲ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੋੜਾ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਬੈਠਦੇ, ਖਾਂਦੇ ਤੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪੱਖਾ, ਚੰਵਰ, ਸ਼ੰਖ, ਚੀਤਾਂ ਛਤਰੀ, ਤਾਜ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਵਿਛੌਣਾ—ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਅਣਦੇਖੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੰਪੰਨ ਹੋਏ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜੋ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹੁਕਮ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਲਾਜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇੰਦਰ ਵੀ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਕੌਰਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਬਿਨਾ ਅਨੁਮਤੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ।" ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਨਮ, ਕੁਟੰਬ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੁਰਚਲ ਲੋਕ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾ ਬੋਲ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਰ ਗਏ।" ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਜੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਮੰਦਾ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਲਈ ਲਾਠੀ, ਸਜ਼ਾ ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਮੰਦੇ, ਝਗੜਾਲੂ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਲੋਕ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਕੀ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਭੋਜਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਸੀ ਮਾਣ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ? ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਵృਖ ਅਮਰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੇ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਸਿੱਧਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਮਾਣ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵਿਆਖਿਆਨ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।