ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੁਵਿਵਿਦ ਨੇ ਜਦੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਕੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਕੱਟ ਕੇ ਰੇਜ਼ਾ-ਰੇਜ਼ਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੁਵਿਵਿਦ ਨੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੀ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਕੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਵੱਡਾ ਬਾਂਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ, ਹਰ ਵਾਰ ਉਸਦੇ ਵਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਆਖ਼ਰ, ਦੁਵਿਵਿਦ ਨੇ ਸਾਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਕੇ ਜੰਗਲ ਨੰਗਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਵਿਵਿਦ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੱਥਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚੱਕਣਾ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਤਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਣੇ ਦੇ ਵਾਂਗੂ ਮੋੜ ਕੇ, ਮੁੱਕੇ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਰੋਹਣੀ ਨੰਦਨ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਦਾ ਤੇ ਹਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁਵਿਵਿਦ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ। ਦੁਵਿਵਿਦ ਮੂੰਹੋਂ ਖੂਨ ਉਗਲਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ, ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਡਰ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਥਰ-ਥਰ ਕੰਬਦਾ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ "ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ!", "ਨਮੋ ਨਮ:" ਅਤੇ "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆ ਉੱਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਵਿਵਿਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਇਥੇ ਦਸਵੀਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਸਤਸਠਵੀਂ ਅਧਿਆਇ "ਦੁਵਿਵਿਦ ਵਧ" ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ, ਸੰਬਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਵਲੋਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਬਹੁਤ ਬੇਅਦਬ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।" ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, "ਆਓ, ਇਸ ਅਹੰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈਏ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਲੋਕ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ? ਉਹ ਤਾਂ ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਫਿਰ ਕਰਨ, ਸ਼ਾਲ, ਭੂਰੀ, ਯਜ੍ਨਕੇਤੁ ਤੇ ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਸੰਬਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਅਕੇਲਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰੁੱਕੋ! ਰੁੱਕੋ!" ਤੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਯਾਦਵ ਕੁਲ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਕਰਮਾਂ ਸਮੇਤ ਛੇਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰ ਮਾਰ ਕੇ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਚਾਰ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਆਖ਼ਰ, ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਧੀ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਏ। ਜਦ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਗੜਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ 'ਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਜਾਹਵਯਾ ਨਗਰੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਧਵ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਪਤਾ ਕਰਨ ਭੇਜਿਆ। ਉਧਵ ਨੇ ਅੰਬਿਕਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਾਹਲਿਕ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਸੁਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰ ਰਾਮਾ ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗਾਉਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਜਿਹੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰਸਪਰ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਨਿਰਭੀਕਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਉਹ ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੇਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਨੂੰ ਅਧਰਮੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਪਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਸਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ।" ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ! ਕਾਲ ਦੇ ਅਟੱਲ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਉਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਾਉਂਦਾ ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੋੜ ਪਾ ਲੈਂਦਾ।" "ਇਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਸਾਡੀਆਂ ਖੱਟਿਆਂ, ਬੈਠਕਾਂ ਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਪੱਖਾ, ਚਾਮਰ, ਸ਼ੰਖ, ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ, ਮੋੜ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਸੌਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਭੀ ਸਾਡੀ ਬੇਪ੍ਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।" "ਹੁਣ ਵਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਦਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਜਿਹੜੇ ਯਾਦਵ ਸਾਡੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਹੋਏ, ਅੱਜ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਭਲਾ ਇੰਦਰ ਵੀ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਕੌਰਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਨਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਲੁੱਟ ਸਕਦੇ ਹਨ?" ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ, ਕੁਲ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਗਲਤ ਬਚਨ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।" ਜਦ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੀ ਗਲਤ ਸੋਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਖੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਅਚੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਦੁਸਟ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਲਈ ਛੜੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵਲੋਂ ਧੀਰਜ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਦੱਸਣ ਦਾ ਵਿਰਲਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।