ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਬਨਰਾਜਾ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਗੇਰੂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਫੇਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਫੜਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਟਹਿਣੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਾਉਂਦਾ, ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉਸਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਕੱਟ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ। ਫੇਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸੌ ਵਾਰੀ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ, ਹਰ ਦਰੱਖਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ ਹੀ ਸੁੰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਫਿਰ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਭੜਕ ਕੇ, ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਨਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਖਜੂਰ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਮੁੱਕੇ ਬਣਾ ਕੇ ਰੋਹਿਣੀ ਨੰਦਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਵੱਜਾ ਮਾਰਿਆ। ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਦੀ ਗਲ੍ਹ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ। ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਮੂੰਹੋਂ ਖੂਨ ਉਗਲਦਾ ਹੋਇਆ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ, ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਕੰਬ ਗਏ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਹਿਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਥਰਥਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ 'ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ!' ਤੇ 'ਨਮਨ!' ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ, 'ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!' ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਗੂੰਜੇ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭੂ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਸੜਸਠਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, 'ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਵਧ' ਨਾਮਕ, ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਸਾਂਭਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੌਰਵ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਬਹੁਤ ਬੇਅਦਬ ਹੈ; ਸਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਲਿਆ।' ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਆਓ, ਇਸ ਗੁਸਤਾਖ ਨੂੰ ਬੱਧ ਲਵਾਂ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ? ਉਹ ਤਾਂ ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਮੌਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੈ।' ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਬੱਧ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਮਾਨ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਫਿਰ ਕਰਣ, ਸ਼ਲ, ਭੂਰੀ, ਯਜ੍ਨਕੇਤੁ ਤੇ ਸੁਯੋਧਨ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ, ਸਾਂਭਾ ਨੂੰ ਬੱਧਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸਾਂਭਾ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਅਕੇਲਾ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ ਕੌਰਵ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, 'ਰੁੱਕੋ! ਰੁੱਕੋ!' ਚੀਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਰਣ ਸਮੇਤ ਛੇਵੇਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇਕ-ਇਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰੇ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਸਾਂਭਾ ਨੂੰ ਬੱਧ ਕੇ, ਰਥ ਰਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੌਰਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਜਦ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਵੱਲੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਦਭਾਵਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਧਵ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਭੇਜਿਆ। ਉਧਵ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਾਹਲਿਕ ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਪਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਊ ਤੇ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨਿਰਭਿਕਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੇਣ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਮੰਨੋ। ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਅਧਰਮੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬੱਧ ਲਿਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਲਈ ਇਹ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।' ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਨਿਰਭਿਕ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ! ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤਾਜ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।' ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਡੀਆਂ ਮੰਜਿਆਂ, ਸੀਟਾਂ, ਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਚੰਵਣੀ, ਚਮਚਾ, ਸ਼ੰਖ, ਸਫੈਦ ਛਤਰੀ, ਤਾਜ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਮੰਜਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਡੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।' 'ਹੁਣ ਕਾਫੀ ਹੈ! ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਦਰ ਮਿਲਦੇ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਪਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ। ਉਹ ਯਾਦਵ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਹੋਏ, ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ।' 'ਇੰਦ੍ਰ ਵੀ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ, ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਨਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਛੀਨ ਸਕਦਾ।' ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਜਨਮ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ, ਘਮੰਡ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਸੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਰੁੱਖੀ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਅਸੰਸਕਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ।' ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿੰਦਕ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ) ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਲਾਲੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵਾਰ ਵਾਰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।