ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇੱਕ ਚਲਾਕ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਗੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਦਿਖਾ ਕੇ ਹੱਸਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੜਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੂਰਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚਲਾਕ ਬਾਂਦਰ ਉਸ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਠੱਗ ਕੇ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਲਟੇ ਮਦਿਰਾ ਦਾ ਘੜਾ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਘੜਾ ਫੜ ਕੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਹੋਰ ਮਖੌਲ ਉਡਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਸ-ਹੱਸ ਕੇ ਚਿੜਾਇਆ ਤੇ ਦੁਸਟਤਾ ਨਾਲ ਘੜਾ ਤੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਚਰਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਨ ਤੇ ਮੱਦ ਨਾਲ ਚੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਹੱਕ ਜਤਾਉਂਦਾ ਤੇ ਘਮੰਡ ਨਾਲ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਕਰਦਾ। ਜਦ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬਾਂਦਰ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਚ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਤੇ ਹਲ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਬੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਵਿਵਿਦ ਨਾਮਕ ਬਾਂਦਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਜਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ—ਬਲਰਾਮ ਜੀ—ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗਦੇ ਨਾਲ ਦੁਵਿਵਿਦ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਘੁੱਟ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਕੱਪਾਲ ਚੱਕਣ-ਚੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ। ਪਰ ਉਹ ਬਾਂਦਰ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਘੁੱਟ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਪਕੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਟਾਹਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਾਉਂਦਾ, ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਸੋ ਵਾਰੀ ਕੱਟ ਕੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਦੁਵਿਵਿਦ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਨਾਲ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਵਾਰੀ ਜਦ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਆਖ਼ਰ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ ਸੁੰਞਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਦੁਵਿਵਿਦ ਨੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਆਪਣੇ ਗਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੱਥਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚਕਨ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਖਜੂਰ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲੰਬਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਮੁੱਕੇ ਬਣਾਏ ਤੇ ਰੋਹਣੀਪੁੱਤਰ—ਬਲਰਾਮ ਜੀ—ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ। ਇਸ ’ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਚ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥੀਂ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹੱਡੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੁਵਿਵਿਦ, ਲਹੂ ਉਗਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਪਈ, ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਹਿਲ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਹਵਾ ਨਾਲ ਲਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਝਟਕਾ ਆਵੇ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ "ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ!", "ਨਮੋ ਨਮ:" ਅਤੇ "ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ!" ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਵਿਵਿਦ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਲੌਟ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਰਧ ਵਿੱਚ "ਦੁਵਿਵਿਦ ਵਧ" ਨਾਮਕ ਸਤਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਬਾ ਦੇ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਵਲੋਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ, "ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਬੜਾ ਬੇਅਦਬ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਇਨਕਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਗਿਆ।" ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਆਓ, ਇਸ ਗੁਸਤਾਖ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਲਈਏ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ? ਉਹ ਤਾਂ ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ। ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕੈਦ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਘਮੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਧੇ ਹੋਏ ਸਾਹ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਨ, ਸ਼ਲ, ਭੂਰੀ, ਯਜ੍ਨਕੇਤੁ ਅਤੇ ਸੁਯੋਧਨ, ਕੌਰਵ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਬਾਂਧਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਬਾ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਰਥੀ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਸੋਹਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚੀਕਦੇ ਹਨ, "ਰੁੱਕੋ! ਰੁੱਕੋ!" ਤੇ ਕਰਨ ਆਦਿਕ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸੁਤ ਨੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਕੇ, ਸੰਬਾ ਨੇ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਛੇਵੇਂ ਰਥੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਵੀ ਸੀ, ਉਤੇ ਤੀਰ ਮਾਰੇ। ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਨਾਲ ਰਥਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਥਚਾਲਕ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਉਹ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸੰਬਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਸਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਸਥਾਨਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਵਾਦ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਜਾਹਵਯਾ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਮਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਧਵ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਧਵ ਨੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ), ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਾਹਲਿਕ ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਆ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ-ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਊ ਤੇ ਅਰਘ (ਪਾਣੀ) ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਅਨੁਸਾਸਨ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੇਣ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਇਕ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ, ਹਰਾਕੇ ਬਾਂਧ ਲਿਆ। ਪਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਕੌਰਵ, ਉਕਸੇ ਹੋਏ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਾਰ ਬਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।