ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਕਹਿਰ ਢਾਹਿਆ। ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਾਰੀਗਰ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਰੈਵਤਕ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਉਹ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ—ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਅੰਗ ਤੋਂ ਸੋਹਣੇ, ਨਾਰੀ ਮੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਰੁਣੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਕਰਕੇ ਥੋੜੀਆਂ ਡੋਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਗਰਜਦੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਭੈੜਾ ਬਾਂਦਰ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਡਾਲੀਆਂ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਸਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਣਦੈਖੀ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਣੀਆਂ, ਖਿੜ-ਖਿੜ ਕੇ ਹੱਸ ਪਈਆਂ। ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਖੌਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡਿੱਬੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁੱਟੀਆਂ, ਪਿਛਲਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿਖਾ ਕੇ ਮਖੌਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ—ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਸਨ—ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਕਲਾਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਚਕੇ ਮਦਿਰਾ ਦਾ ਘੜਾ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਘੜਾ ਫੜ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮਖੌਲ ਕਰਦਿਆਂ ਹੱਸਿਆ, ਤੇ ਬੁਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਘੜਾ ਤੋੜ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਤੇ ਉਪਦ੍ਰਵ ਦੇਖ ਕੇ— ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਤੇ ਹਲ ਫੜ ਲਿਆ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ; ਪਰ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਰਖ਼ਤ ਉਖਾੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜ ਕੇ, ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਜਿਆ, ਪਰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਜੀ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਖੂਨ ਵਹਿ ਪਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਪਹਾੜ ਤੇ ਲਾਲ ਗੇਰੂ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਵੱਜਣ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਰਖ਼ਤ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਡਾਲ-ਪੱਤੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸੌ ਵਾਰੀ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਉਖਾੜਦਾ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਦਰਖ਼ਤ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪੱਥਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਖਜੂਰ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਰ, ਮੁੱਕੇ ਬਣਾਏ; ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਦੋਨੋ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਵੱਜਿਆ। ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਤੇ ਹਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੂੰ ਦੋਨੋ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਕਲ੍ਹੀ 'ਤੇ ਦਬਾਉ ਪਾਇਆ; ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਲਹੂ ਉਲਟੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਡਰ ਕੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਹੇ ਕੁਰੁ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਜਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਡੋਲਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ 'ਵਿਜੈ!' ਤੇ 'ਨਮੋ!' ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, 'ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!' ਦੀਆਂ ਕਲਕਾਰੀਆਂ, ਦੇਵਤਾ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਈਆਂ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਉਪਦ੍ਰਵ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਕਾਰਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਸਤਾਹਠਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, 'ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਦਾ ਵਧ', ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੰਭਾ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੱਲ ਆਈ, ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕਥਾ ਆਈ। ਕੌਰਵਾਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ, "ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਬਦਤਮੀਜ਼ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਅਣਮਨਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਅਹੰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਲਈਏ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ? ਉਹ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਜੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਸੁਣ ਲੈਣ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਸਾਸ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਨ, ਸ਼ਾਲਾ, ਭੂਰੀ, ਯਜਨਕੇਤੁ ਤੇ ਸੁਯੋਧਨ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਸੰਭਾ ਨੂੰ ਬਾਂਧਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੰਭਾ—ਵੱਡਾ ਰਥੀ—ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਇਕੱਲਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, "ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!" ਚੀਕਦੇ, ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਕਰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਭਾ 'ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਸਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿੰਦਾ ਨਹੀਂ। ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਣ ਕੇ, ਸੰਭਾ ਨੇ ਛੇ ਵੱਡੇ ਰਥੀਆਂ—ਕਰਨ ਸਮੇਤ—ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇਕ-ਇਕ ਨਾਲ ਰਥ-ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ; ਇਸ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਭਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਭਾ ਨੂੰ ਰਥ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ: ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਕ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ, ਸੰਭਾ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਰਥ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਜਿੱਤੂ ਕੌਰਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇ ਧੀ ਨਾਲ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਰ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਵਾਦ ਨਿਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ, ਪਹੁੰਚੇ। ਗਜਹਵਯਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਬਾਹਰੀ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਰੁਕ ਗਏ, ਤੇ ਉਧਵ ਜੀ ਨੂੰ ਧਰਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਤਾਛ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਧਵ ਜੀ ਨੇ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਹਲਿਕ ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਦੇਸ਼ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ।