ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਟ ਵਾਨਰ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਤੋੜਦਾ ਅਤੇ ਅੱਗੀਆਂ ਨੂੰ ਮਲਮੂਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕੀ—ਉਹ ਮਾਣਵਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ, ਫਿਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਾਰੀਗਰ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਪਮਾਨਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ ਰੈਵਤਕ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ (ਬਲਰਾਮ) ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਵਾਰੁਣੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀ ਕੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਲਚਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਵਾਨਰ ਨੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਇਆ, ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਿਲਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਦੀਆਂ ਸਾਥਣੀਆਂ, ਜੋ ਖੇਡਣ-ਕੁੱਦਣ ਅਤੇ ਹੱਸਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸਨ, ਉੱਚੀ ਹੰਸੀ ਮਾਰਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁੱਟੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿੱਠ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੰਸੀ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਉਹਨੀਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਚਤੁਰ ਵਾਨਰ ਨੇ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਮਦਿਰਾ ਦਾ ਘੜਾ ਫੜ ਲਿਆ। ਘੜਾ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਘੜਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਮਾਣ ਵਿਚ ਚੂਰ ਹੋ ਕੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੱਤਾਂ ਅਤੇ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਗੜ ਗਏ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਤੇ ਹਲ ਫੜ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਜੜ੍ਹੋਂ ਉਖਾੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗਦੇ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਜਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਮਾਟੀ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਪਹਾੜ, ਮਾਰ ਨੂੰ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਫੇਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਵੱਜਿਆ। ਹਰ ਵਾਰੀ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੌ-ਸੌ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਇਹ ਤਕਰਾਰ ਚਲਦੀ ਰਹੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਨਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਤਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤਣ ਕੇ ਮੁੱਕੇ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਰੋਹਣੀ ਨੰਦਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਵੱਜਾਇਆ। ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਲ ਤੇ ਗਦਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ। ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਮੂੰਹੋਂ ਲਹੂ ਉਗਲਦਾ ਹੋਇਆ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ, ਰੁੱਖ ਵੀ ਹਿਲ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਕੰਬਦਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਹਿਲਦੀ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ 'ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ!' 'ਨਮਸਕਾਰ!' ਅਤੇ 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!' ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਬਲਰਾਮ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਸਤਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਅਗਲੀ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਂਭਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਵਲੋਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਬਹੁਤ ਬਦਚਲਣ ਹੈ; ਸਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਉਸ ਨੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਸਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।" ਉਹ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਆਓ, ਇਸ ਮੱਤਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵਾਂ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ? ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਦੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ। ਜੇਕਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗਿਰਫਤਾਰੀ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਨ, ਸ਼ਲ, ਭੂਰੀ, ਯਜ੍ਯਕੇਤੁ ਅਤੇ ਸੁਯੋਧਨ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਂਭਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸਾਂਭਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ "ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!" ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਂਭਾ, ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸੂਰਮਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਪਰਿਆ ਸਹਿ ਗਿਆ, ਪਰ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਰਣ ਸਮੇਤ ਛੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਬਾਣ ਮਾਰੇ। ਚਾਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਰ, ਆਖ਼ਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਰਥ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਨਾਰਦ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੌਮ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਚੰਨਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ ਤੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਉੱਥੇ, ਗਜਹਵਯਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਹਰਲੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ ਤੇ ਉਧਵ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਭੇਜਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ।