ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਮਕੁੰਦ ਦਾ ਅਸਤਰ — ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ — ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਡਿਆ। ਇਹ ਚੱਕਰ, ਮਕੁੰਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨਿਵਾ ਲਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਅੱਗ ਦਾ ਜੀਵ ਯਜਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚੱਕਰ-ਧਾਰੀ ਦੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਹਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, Sudakshina ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਗਿਆ — ਉਹੀ ਅਭਿਚਾਰ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ — ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਲ, ਸਭਾ-ਭਵਨ, ਬਾਜ਼ਾਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਮੀਨਾਰਾਂ, ਅਨਾਜ-ਘਰ, ਖਜ਼ਾਨੇ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਅਨਾਜ-ਦਾਣੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਪਾਸ, flawless deeds ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੋਲ, ਮੁੜ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਸਾ-ਯੋਗ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਪ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ, ਦੇ ਅਚਰਜ ਭਰੇ ਕਾਰਜ ਮੁੜ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਮਾਹਰ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਗਿਆ?" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਬਾਂਦਰ ਸੀ — ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ — ਜੋ ਨਰਕਾਸੁਰ ਦਾ ਦੋਸਤ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਮੈਇੰਡਾ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ।" "ਉਹ ਬਾਂਦਰ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾੜਨ ਲੱਗਾ — ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ, ਵਸੇ-ਬਸੇ, ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ।" "ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਪਹਾੜ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਉਹ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ — ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਨਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਰਿ, ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਕਤਿਲ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ।" "ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਠਾ ਕੇ, ਤੱਟ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਡੁਬੋ ਦਿੰਦਾ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੀ।" "ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤਬਾਹ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋੜਦਾ, ਤੇ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਗੰਦ ਨਾਲ ਨਾਸ ਕਰਦਾ।" "ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਘਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਿਗਰ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉੱਚ-ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਗਾਇਕੀ ਸੁਣੀ ਤੇ ਰੈਵਤਕ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।" "ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ — ਉਹ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਹਰ ਅੰਗ ਤੇ ਸੋਹਣਾ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਉਸ ਨੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਗਾਇਕੀ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਰੁਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਉੱਤਜੀਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।" "ਉਹ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਬਾਂਦਰ ਇਕ ਰੁੱਖ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਡਾਢੀਆਂ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ।" "ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਮੰਦਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਣ, ਜੋ ਖੇਡਣੀਆਂ ਤੇ ਹੱਸਣੀਆਂ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਹੱਸ ਪਈਆਂ।" "ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੋਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਖੌਲ ਕਰੀ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।" "ਫਿਰ, ਰਾਮਾ — ਜੋ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ — ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟਿਆ; ਪਰ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਘੜਾ ਫੜ ਲਿਆ।" "ਉਸ ਘੜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਚਲਾਕ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਰਾਮਾ ਦੀ ਮਖੌਲ ਕਰੀ, ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮੰਦਤਾ ਨਾਲ ਘੜਾ ਤੋੜ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਚੌਕ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।" "ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਅਣਦਿੱਤ ਕਰ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਮੰਦਤਾ ਕੀਤੀ; ਰਾਮਾ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋਣ ਦੇਖ ਕੇ —" "ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਤੇ ਹਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ, ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ।" "ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਮਾ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ, ਰੁੱਖ ਰਾਮਾ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰਦਾ; ਪਰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਅਸਰ-ਰਹਿਤ ਖੜਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ।" "ਰਾਮਾ ਨੇ ਰੁੱਖ ਫੜ ਕੇ, ਗਦਾ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਤੇ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗਾ।" "ਪਹਾੜ ਤੇ ਲਾਲ ਗੇਰੂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਮਾਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਬਲ ਨਾਲ ਡਾਢੀਆਂ ਉਤਾਰ ਲਿਆ।" "ਉਹ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਰਾਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ, ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸੌ ਵਾਰੀ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ, ਜਦ ਰੁੱਖ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਾਸ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਲਏ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਰੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਫਿਰ, ਰਾਮਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵਾਰ ਦਿੱਤੀ; ਪਰ ਰਾਮਾ, ਗਦਾ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਗਿਆ।" "ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਲ-ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਕਰਕੇ, ਮੁੱਕ ਬਣਾਈ; ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਕਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।" "ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਗਦਾ ਤੇ ਹਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਲ੍ਹੀ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ; ਉਹ ਲਹੂ ਉਗਲਦਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।" "ਜਦ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਸਭ ਕੰਪ ਗਏ, ਹੇ ਕੁਰੁ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਜਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਪਾਣੀ ਤੇ ਡੋਲਦਾ।" "ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ 'ਜੈ!' ਤੇ 'ਨਮਸਕਾਰ!' ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!' ਦੇ ਨਾਅਰੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਿਆ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਰਧ ਵਿੱਚ, 'ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਦਾ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਸਤਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ-ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਸਾਂਭਾ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਤੇ ਬਲਰਾਮਾ ਵਲੋਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੌਰਵ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਬਦਤਮੀਜ਼ ਹੈ; ਸਾਡੀ ਅਣਮਨੀਂ ਧੀ ਨੂੰ, ਸਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਆਓ, ਇਸ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵਾਂ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੀ ਕਰਨਗੇ? ਉਹ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਜੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਸੁਣ ਲੈਂ, ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਣ, ਸ਼ਾਲਾ, ਭੂਰੀ, ਯਜਨਕੇਤੂ, ਤੇ ਸੁਯੋਧਨ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਸਾਂਭਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਧਰਤਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ, ਸਾਂਭਾ, ਮਹਾਨ ਰਥ-ਯੋਧਾ, ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਇਕੱਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।