ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਤ ਕਥਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਚਨਾ ਉਚਾਰੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਚਮਤਕਾਰ ਵਾਪਰਿਆ। ਨੈਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬਾਂਸ ਦੀ ਗੰਢ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਦੂਜੀ ਗੰਢ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਵੀ, ਠੀਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਤੀਜੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਗੰਢਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਵਾਦਸ਼ ਸਕੰਧ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ—ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਬੱਦਲ ਦੇ ਵਰਗੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਸੀ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ। ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਗੋਕਰਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਤੁਹਾਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।’’ ਭਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਧੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਧਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੰਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਸਾਡੀ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਪਾਪ ਨਮੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ, ਹਲਕੇ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਬੋਲਣ, ਸੋਚਣ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੂਖਾ ਲੱਕੜ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ‘ਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜੇਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ? ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਨੱਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਦੁੰਦ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ-ਪਖਾਨੇ ਦਾ ਭਾਂਡਾ। ਬੁਢਾਪਾ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਨ ਭਰਨ ਵਾਲਾ, ਨ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਵਿਗਾੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ਵੰਤ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਆਖ਼ਿਰ ਕੀੜਿਆਂ, ਮਲ ਅਤੇ ਰਾਖ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸੇ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਕਦੇ ਭੀ ਸਥਾਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਸਵੇਰੇ ਬਣਾਇਆ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਪਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸਥਿਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਇਸੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਲਬੁੱਲੇ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਮਰਨ ਲਈ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਕੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟਣੀ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਗੰਢ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਥਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰ ‘ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੈਲ ਨੂੰ ਧੋਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਅੰਤਮ ਲਕੜੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਥ ਆਇਆ, ਜੋ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਭ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਧੁੰਧੁਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹ ਰਥ ਚੜ੍ਹ ਲਿਆ। ਜਦ ਗੋਕਰਨਾ ਨੇ ਉਸ ਰਥ ਵਿੱਚ ਵੈष੍ਣਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਇਥੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਹਨ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਏ? ਇੱਥੇ ਸਭ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਸੁਣਿਆ, ਫਿਰ ਫਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਇਸਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ।’’ ਹਰੀ ਦੇ ਦਾਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਇੱਥੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਫ਼ਰਕ ਆਇਆ, ਉਹ ਸੁਣਨ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਕਰਕੇ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਤਨੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਫਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।’’ ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ। ਅਡੋਲ ਗਿਆਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੁਣਨ ਅਣਗੌਲਤ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੰਤਰ ‘ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਖੰਡਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਜਪਾ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਥਾਂ ਵਿ਷ਣੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਯੋਗ੍ਯ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਅਤੇ ਕੁਟੰਬ ਬੁਰੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਅੰਦਰੋ ਨਿਮਰਤਾ, ਮਨ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ, ਅਤੇ ਕਥਾ ‘ਚ ਅਡੋਲ ਧਿਆਨ—ਜੇ ਇਹ ਗੁਣ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ‘‘ਹੇ ਗੋਕਰਨਾ, ਗੋਵਿੰਦ ਖੁਦ ਤੈਨੂੰ ਗੋਲੋਕ ਦੇਣਗੇ,’’ ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਗਤ ਵੈਕੁੰਠ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਗੋਕਰਨਾ ਨੇ ਮੁੜ ਕਥਾ ਕੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਭਗਵਤ ਸੁਣੀ। ‘‘ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੁਣ ਸੁਣ, ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ।’’ ਹਰੀ ਆਪ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਆਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੇਤ-ਜੈਕਾਰ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਰੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਕੀਤੀ; ਗੋਕਰਨਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸ਼੍ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਮੁਕੁਟ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਘੋੜੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਚੁਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਣ—ਗੋਕਰਨਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ‘ਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਯੋਗੀ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੋਪਾਲ, ਗੋਕਰਨਾ ਸਮੇਤ, ਗੋਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਪਰਮ ਭਗਤਵਤ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਤਵਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਵੀ ਸਭ ਨੂੰ ਗੋਲੋਕ ਲੈ ਗਿਆ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਾਮ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਚੰਦ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਿੱਧ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ, ਉਥੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਗਵਤ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਕਥਾ ਦੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੋਕਰਨਾ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।