ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸੁਦਕਸ਼ਿਨ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਯਾਜਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤੰਤ੍ਰਿਕ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਤੰਤ੍ਰ ਵਿਧੀ ਕਿਸੇ ਅਧਰਮੀ ਉੱਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਦਕਸ਼ਿਨ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਤੰਤ੍ਰਿਕ ਅਭਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਵੇਲੇ, ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਅੱਗ ਦਾ ਜੀਵ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾਡ਼ੀ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਦਾਂਤ ਤੇ ਭੌਂਹ ਭਿਆਨਕ, ਮੂੰਹ ਕਰੜਾ, ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਨਾਲ ਹੋਠ ਚਾਟਦਾ, ਨੰਗਾ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਜਲਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਭਾਰੀ-ਭਾਰੀ ਰੌਲਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਖਜੂਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੋਇਆ ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਤੰਤ੍ਰਿਕ ਅੱਗ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸੜਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਘਬਰਾ ਗਏ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਲ, ਜੋ ਸਭਾ ਵਿਚ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੌੜੇ ਆਏ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ! ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਇਹ ਅੱਗ ਸਾਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ!” ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਡਰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਡਰੋ ਨਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹਾਂ।” ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਦੇ ਸਾਖੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਤੰਤ੍ਰਿਕ ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਆਕਾਸ਼, ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਇਸ ਅਸਤਰ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਦੋਂ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨੇ ਤੰਤ੍ਰਿਕ ਅੱਗ ਦੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ, ਉਹ ਟੁੱਟ ਕੇ ਹਾਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਵੜ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਦਕਸ਼ਿਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ—ਉਹੀ ਅਭਿਚਾਰ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਘੁਸ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਮਹਲ, ਸਭਾ-ਭਵਨ, ਬਾਜ਼ਾਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਮੀਣਾਰਾਂ, ਅੰਨ-ਭੰਡਾਰ, ਖਜਾਨੇ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਚੱਕਰ ਮੁੜ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਹੋਰ ਅਚੰਭੇਕਾਰ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਅਪਾਰ ਤੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਰ ਕੀ ਕੀਤਿਆ?” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਸੀ, ਜੋ ਨਰਕਾਸੁਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਮੈੰਦ ਦਾ ਵੀਰ ਭਰਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ, ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ, ਬਸਤੀ ਅਤੇ ਗਵਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਪਹਾੜ ਉਖਾੜ ਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਨਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤਟ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਡੁਬੋ ਦਿੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਤੇ ਮੰਦਬੁਧਿ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਗ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਗੰਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਮਰਦਾਂ-ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਜਾਂ ਖੱਡਾਂ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ, ਫਿਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਾਰੀਗਰ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉਜਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਰੈਵਤਕ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੋਹਣੇ, ਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਰੁਣੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਉੱਤਲ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਵਾਨਰ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਟਹਿਣੀਆਂ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਬੇਅਦਬੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ, ਜੋ ਖੇਡਣ-ਹੱਸਣ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਹੱਸ ਪਈਆਂ। ਵਾਨਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁੱਟੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੰਸੀ ਉਡਾਈ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ—ਜੋ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ—ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਚਤੁਰ ਵਾਨਰ ਨੇ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮਦਿਰਾ ਦੀ ਮਟਕੀ ਚੁੱਕ ਲਈ। ਫਿਰ, ਧੋਖਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮਟਕੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਛਿੜਕ ਦਿੱਤੇ। ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ, ਵਾਨਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਤੇ ਹਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਪਰ ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ (ਰਾਮ ਜੀ) ਹਿਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਪੈ ਜਾਵੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਉੱਤੇ ਵੱਜਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਚੱਕਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਵਾਨਰ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਮਿਟੀ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਵਾਂਗ, ਉਸਨੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ ਵੱਡੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਹਰੇਕ ਵਾਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੰਦੇ। ਇੰਝ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਖਤਮ ਨਾ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਲੜਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਵਾਨਰ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਮਾਰ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਵਾਨਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਖਜੂਰ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਰਕੇ ਮੁੱਕੇ ਬਣਾਏ ਤੇ ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਰਾਮ ਜੀ) ਦੇ ਸਿਨੇ ਉੱਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ। ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਤੇ ਹਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਦੀ ਹੱਡੀ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ। ਵਾਨਰ ਮੂੰਹੋਂ ਖੂਨ ਉਗਲਦਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੁੱਖ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਥਰਥਰਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਚਿੰਤਯ ਕਾਰਜ ਹੋਏ।