ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗੋਕਰਨ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਿੰਡਾਂ-ਪਿੰਡਾਂ, ਖੇਤਰਾਂ-ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਲੰਗੜੇ, ਅੰਨੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਅਤੇ ਮੰਦ-ਚਲਨ—all ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਐਸਾ ਵੱਡਾ ਸਮਾਗਮ ਬਣਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਗੋਕਰਨ ਜੀ, ਜੋ ਧੇਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਤ ਆਤਮਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਇधर-ਉਧਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਇੱਕ ਸੱਤ ਗਾਂਠਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਂਸ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਬਾਂਸ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਛੇਦ ਵਿਚੋਂ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰ ਸਕੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਹਵਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਬਾਂਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਨ ਜੀ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਵੈਸ਼ਣਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਹਿਲੀ ਸਕੰਧ ਤੋਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਮੁੱਕਦਾ ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਵਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੁੰਦਾ—ਉਸ ਬਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗਾਂਠ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸਦੀ ਧੁਨੀ ਸਭ ਨੇ ਸੁਣੀ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਗਾਂਠ, ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਤੀਜੀ ਗਾਂਠ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਤ ਗਾਂਠਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਸੁਣ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ-ਅਵਸਥਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਤુલਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਮੀਂਹਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ, ਮਸਤਕ ਤੇ ਮੁਕੁਟ, ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਕੁੰਡਲ—ਸਭ ਸੋਭਾ ਨਾਲ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਗੋਕਰਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਹਾਡੀ ਦਯਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਤਤਾ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।” ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਧੰਨ ਹੈ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਧੰਨ ਹੈ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਸ੍ਰਵਣ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਧਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੰਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਥਾ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਪਾਪ ਨਵੇਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ, ਹਲਕੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਬੋਲਣ, ਸੋਚਣ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸਾਰੇ ਇੰਧਣ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।” ਉਹ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸਰੀਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇਹ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਗੰਦਾ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਤੇ ਗੁਆਲ ਦਾ ਪਾਤਰ। ਇਹ ਵਧਾਪਾ, ਦੁੱਖ, ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਦੁੱਖਦਾਈ, ਭਰਨ ਔਖਾ, ਝੱਲਣ ਔਖਾ, ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਆਖਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਕੀੜਿਆਂ, ਗੰਦਗੀ, ਤੇ ਰਾਖ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਕਦੇ ਟਿਕਾਊ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਸਵੇਰੇ ਪਕਾਇਆ ਭੋਜਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਐਸੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਲੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੀ ਸਥਿਰਤਾ?” ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਸ੍ਰਵਣ ਨਾਲ, ਇਥੇ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਇਹੀ ਇੱਕ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਬੁਲੇ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਮਰਨ ਲਈ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਕੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਗਾਂਠ ਟੁੱਟਣੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਗਾਂਠ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਟੁੱਟਣੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ।” “ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗਾਂਠ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਕਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਥਾ-ਸਰਿਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਮੈਲ ਨੂੰ ਧੋਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਮਰਥ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਆਇਆ, ਜੋ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਧੁੰਧੁਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਨ ਜੀ ਨੇ, ਉਸ ਰਥ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ੍ਰੋਤਾ ਹਨ, ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਲਈ ਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਏ? ਜਦ ਸਾਰੇ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਸੁਣਿਆ, ਫਿਰ ਫਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਇਸਦਾ ਭੇਦ ਦੱਸਣ।” ਹਰੀ ਦੇ ਦਾਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇੱਥੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸੁਣਨ ਦੇ ਅੰਤਰ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੇ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਸਭ ਦੀ ਮਨਨ-ਚਿੰਤਨ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੰਤਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਤ-ਆਤਮਾ ਨੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਡੂੰਘੀ ਮਨਨ-ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਸ੍ਰਵਣ ਕੀਤਾ।” “ਜੋ ਗਿਆਨ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਕਥਾ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਮੰਤਰ ਉੱਤੇ ਸੰਦੇਹ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਖੰਡਤ ਮਨ ਨਾਲ ਜਪਿਆ ਗਿਆ ਨਾਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ ਨਸ਼ਟ, ਅਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਦਾਨ ਨਸ਼ਟ, ਅਤੇ ਕੁਲ ਵਿਚ ਅਚਰਨ ਨਾਲ ਕੁਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ‘ਚ ਅਡੋਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਅੰਦਰ ਨਿਮਰਤਾ, ਮਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ, ਅਤੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਧਿਆਨ—ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਪੂਰੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸ੍ਰਵਣ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸ ਯਕੀਨੀ ਹੈ। ਹੇ ਗੋਕਰਨ, ਗੋਵਿੰਦ ਆਪ ਤੈਨੂੰ ਗੋਲੋਕ ਦੇਣਗੇ।” ਐਸਾ ਆਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਗਤ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਗੋਕਰਨ ਜੀ ਨੇ ਮੁੜ ਕਥਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੇ ਫਿਰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਸੁਣਿਆ। ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਹਰੀ ਆਪ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੈਕਾਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੋਈ। ਹਰੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ, ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੀਂਹਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਸ਼ਿਆਮ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਮੁਕੁਟ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ, ਅਟੱਲ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰਵਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ।