ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਚੰਦਨੀਆਂ ਰਾਤ ਦੀ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੜੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਤ-ਫੁੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਮਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਵਾ ਨਾਲ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ, ਵਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਇਕ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਖੋਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਜਦ ਉਹ ਆਈ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਮਧੁ-ਸ੍ਰੋਤ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਧੁ ਪੀਣ ਲੱਗੇ। ਗੰਧਰਵ ਸੰਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਵਰ੍ਹੇ, ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮਾ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਹਲਾਯੁਧਾ (ਬਲਰਾਮ) ਮੱਦ-ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰਾਜ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਡੋਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮਾਲਾ, ਇਕ ਕੁੰਡਲ, ਵੈਜਯੰਤਿ ਮਾਲਾ, ਤੇ ਮੱਦ-ਮਸਤ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਮੱਦ-ਮਸਤ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ। ਜਦ ਯਮੁਨਾ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਤੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਪਾਪੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਈ ਨਹੀਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੀ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਟੀ ਹੋਈ, ਡਰਦੀਆਂ-ਕੰਪਦੀਆਂ ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਯਾਦਵ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਮਾ, ਰਾਮਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਿਸ ਦੀ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਂਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ; ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।" ਇਸ ਉਪਾਲੰਭ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ-ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ ਖੇਡੇ। ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਹਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਇੰਦਰ-ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਜੇ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਹਿਣ ਦੇ ਰਸਤਾ, ਜੋ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਹਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਸੀ, ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਰਾਤ, ਰਾਮਾ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨਾਲ ਮਸਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਚੈਪਟਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਰਾਮਾ ਨੰਦਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਰੂਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ, ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਾਂ।" ਲੜਕਿਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ," ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਿਆ। ਉਹ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਸਮਝ ਨਾ ਰੱਖਦਾ, ਦੂਤ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬੱਚਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੂਤ ਭੇਜੇ। ਦੂਤ, ਦਵਾਰਕਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: "ਮੈਂ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਝੂਠਾ ਦਾਅਵਾ ਛੱਡ ਦਿਓ।" "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਸਾਤਵਤ। ਇਹ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤੇ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿਓ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਦੀ ਹੰਕਾਰ ਭਰੀ ਬੇਸਮਝੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਹੱਸ ਪਏ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਹਾਸ-ਮਜਾਕ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੂਰਖ, ਮੈਂ ਉਹ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗਿੱਧ, ਕਾਂ ਤੇ ਗਿਦੜ ਹੋਣਗੇ; ਫਿਰ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।" ਦੂਤ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਾਲੰਭ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣਾ ਰਥ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕਾਸ਼ੀ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਪੌਂਡ੍ਰਕ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਰਥ-ਯੋਧਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲਦੇ ਹੀ, ਦੋ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਦਾ ਸਾਥੀ, ਤਿੰਨ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ, ਤੇ ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ, ਗਦਾ, ਧਨੁਸ਼, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਰੁੜ ਦਾ ਝੰਡਾ, ਕੀਮਤੀ ਮਕੁਟ ਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਤੇ ਮਕਰਾ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡਲ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਾਂਗ, ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਹੱਸਿਆ। ਵੈਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਹਰੀ ਉੱਤੇ ਭਾਲੇ, ਗਦਾਂ, ਲਾਠੀਆਂ, ਜੈਵਲਿਨ, ਬਰਛੀਆਂ, ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਕਟਾਰੀਆਂ, ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਫੌਜ — ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ — ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ, ਚਕ੍ਰ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅੱਗ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਉੱਟਾਂ, ਗਧਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਰਲਿਆਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਥਾਂ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਖੇਡ-ਥਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੇ ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਪੌਂਡ੍ਰਕ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੂਤ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਛੱਡਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਉਹ ਨਾਮ, ਜੋ ਤੂੰ ਝੂਠਾ ਅਪਣਾਇਆ, ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਮੂਰਖ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ, ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਦਾ ਰਥ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰਥ ਦੇ ਪਹਿਣੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੱਜਰ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਿਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਰੀ ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹਰੀ ਦਵਾਰਕਾ ਪਰਤ ਆਏ, ਜਦ ਪੂਰਨ ਜੀਵਾਂ ਨੈਕਟਰੀ-ਜਿਹੇ ਕਥਾ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।