ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ, ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਮਧੁ ਅਤੇ ਮਾਧਵ—ਇਹ ਦੋ ਮਹੀਨੇ—ਵਿਚ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਅਤੀਤ ਕੀਤੇ। ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਪੂਰਨ ਚੰਦਨੀ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਨ ਵਾਲੇ ਕੰਵਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਵਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਇਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਤਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਮਹਿਕ ਉਠਿਆ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਮਧੁ ਦੀ ਮਹਿਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਸ ਪਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਗੰਧਰਵ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਥ ਵਾਂਗ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਇੰਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੋਲ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਵਰ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਮੁਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਰਜ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਲਧਾਰੀ, ਰਸ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਅੱਖਾਂ ਅਲੋੜਦੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ, ਇਕ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ, ਮਸਤ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਹੱਸਦੇ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਮੁਖ ਨਾਲ, ਮਾਣਕਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਲਈ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਮਸਤ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਚਨ ਭੁਲ ਗਏ ਅਤੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੂਕਾਰਿਆ। ਜਦ ਯਮੁਨਾ ਨਾ ਆਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਅਹੋ ਪਾਪਿਨੀ! ਮੈਂ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਲ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੇ ਫਿਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਂਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਯਮੁਨਾ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦੀ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਗ ਪਈ। "ਹੇ ਰਾਮ! ਹੇ ਰਾਮ! ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ! ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਸਦੀ ਇਕ ਭਾਗ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਣ ਆ ਗਈ ਹਾਂ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ!" ਫਿਰ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਥ ਵਾਂਗ ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕੀਤੀ। ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ, ਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਸਮਾਨ ਹੇਠਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅੰਕਿਤ ਤੇ ਚੰਦਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿਤੇ। ਅੱਜ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਿਥੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਹਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਉਹ ਰਾਹ ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਕੇ ਵਿਅਤੀਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੰਦ ਵ੍ਰਜ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਰੂਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਕੋਲ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਾਂ।" ਉਥੇ, ਕੁਝ ਲੜਕੇ ਕਹਿੰਦੇ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੋ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਥ!" ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਾਣਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਰਾਜਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਸਮਝ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੂਤ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਲੜਕਾ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਦਵਾਰਕਾ ਭੇਜੇ। ਦੂਤ ਦਵਾਰਕਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: "ਮੈਂ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇਆ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਝੂਠਾ ਦਾਵਾ ਛੱਡ ਦਿਓ।" "ਜੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਨ ਰਹੇ ਹੋ, ਹੇ ਸਾਤ੍ਵਤ! ਇਹ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਆ ਜਾਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੋ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਦੇ ਐਸੇ ਮੂਰਖਤਾ ਭਰੇ ਗਰਵ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਹੱਸ ਪਏ। ਤਦ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਮਜ਼ਾਕੀਅਤ ਵਿੱਚ ਦੂਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੂਰਖ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੂੰ ਗਰਵ ਕਰਦਾ, ਮੈਂ ਉਹ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗਿੱਧ, ਕਾਂ ਅਤੇ ਗੀਦੜ ਹੋਣਗੇ; ਫਿਰ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।" ਦੂਤ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਾਲੰਭ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਆਪਣਾ ਰਥ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕਾਸੀ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਪੌਂਡ੍ਰਕ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋ ਅਖੰਡ ਰਣਸੈਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਕਾਸੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਦਾ ਸਾਥੀ, ਤਿੰਨ ਅਖੰਡ ਸੈਣੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਜਾਇਆ ਸੀ—ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ, ਧਨੁਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਬਨਮਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਰੁੜ ਦਾ ਝੰਡਾ, ਕੀਮਤੀ ਮਕੁਟ ਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ—ਇਹ ਸਭ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਵਰਗਾ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਹਰੀ ਜੀ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਟਕ ਦੇ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੋਵੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹੱਸ ਪਏ। ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਹਰੀ ਉੱਤੇ ਭਾਲੇ, ਗਦਾਵਾਂ, ਮੁਸਲ, ਸ਼ੂਲ, ਟੋਮਰੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਖੜਗ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਅਤੇ ਕਾਸੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਹਾਥੀ, ਰਥ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਐਸਾ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੈ-ਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਓਟਾਂ, ਗਧਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਰਣਬੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਧੀਰਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਆਨੰਦ ਦੀ ਥਾਂ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਖੇਡ ਦਾ ਭੈੰਕਰ ਮੈਦਾਨ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣ! ਪੌਂਡ੍ਰਕ! ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਦੂਤ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ, ਜੋ ਤੂੰ ਝੂਠੇ ਤੌਰ ਤੇ ਧਾਰਿਆ ਹੈ, ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਮੂਰਖ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਲਵਾਂ, ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਕੇ, ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਦਾ ਰਥ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਵਜਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਤੋੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਸੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੀ ਸਿਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਕਾਸੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।