ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਅਕਲਮੰਦ ਔਰਤਾਂ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ, ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਤੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ, ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਅਣਗ੍ਰੇਟ ਵੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਪਿਆਰੇ ਮੁਸਕਾਨਾਂ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਸਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, "ਸਾਡਾ ਕੀ ਲਾਭ ਏ ਉਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਕੇ? ਆਓ, ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਡਾ ਸਮਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘਦਾ, ਕੀ ਪਤਾ ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਲੰਘਦਾ ਹੋਵੇ।" ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਦੀਆਂ ਚਲਾਕ ਗੱਲਾਂ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਹਿਲਚਲਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਲੱਗਣ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਾਉਂਦੀਆਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਜੀ, ਜੋ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਆਏ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸੁਨੇਹੇ ਸੁਣਾ ਕੇ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਜੀ (ਬਲਰਾਮ), ਮਧੁ ਤੇ ਮਾਧਵ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵੱਜੋਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਥੇ ਰਹੇ। ਚੌਦਵੀਂ ਰਾਤ ਦੀ ਚਾਨਣ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਖਿੜੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਭੇਜਣ ਤੇ, ਵਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਇਕ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਉਤਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਆ ਰਹੀ ਮਧੁਰ ਮਦ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲੈ ਕੇ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਨਾਲ ਮਦ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਗੰਧਰਵ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਸੁੰਦਰ ਸਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੰਡਲੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ, ਰਾਮ ਜੀ ਇੰਦ੍ਰਾ ਵਾਂਗ ਮੌਜਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਵਰ੍ਹੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਗੋਪੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਲਾਯੁਧ (ਬਲਰਾਮ) ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲਟਕਦੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਗਲਿਆਂ, ਇਕ ਕੰਨ ਵਾਲਾ ਕੁੰਡਲ, ਮਸਤ ਹੋਏ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ, ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਹਿੜ੍ਹ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ, ਪਰ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਭੁੱਲ ਗਏ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਯਮੁਨਾ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਆਉਣ ਲਈ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪਾਪਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਤੂੰ ਆਈ ਨਹੀਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਲੈ ਆਵਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈਂ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਂਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਯਮੁਨਾ ਕੰਬਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਯਾਦਵ ਪੁਤਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। "ਹੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੀ। ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਖੇਡਾਂ ਮਗਰੋਂ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚੰਦਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰਾ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਦਿੱਸਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਹਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਉਹ ਪੰਥ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਅਤੁੱਟ ਤਾਕਤ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਰਾਤ, ਰਾਮ ਜੀ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਨੰਦ ਵ੍ਰਜ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਰੁਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ ਤੇ ਆਖਵਾਇਆ, "ਮੈਂ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਾਂ।" ਜਦ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਅਵਤਾਰ ਹੋ," ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਚਲ ਆਤਮਾ ਸਮਝਿਆ। ਓਹ ਮੂਰਖ ਰਾਜਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ, ਸਮਝ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭੇਜਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਦੂਤ ਦਵਾਰਕਾ ਆ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣਾਇਆ: "ਮੈਂ ਹੀ ਇਕੱਲਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਝੂਠਾ ਦਾਅਵਾ ਛੱਡ ਦੇ।" "ਜੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨ ਲਏ ਹਨ, ਹੇ ਸਾਤਵਤ। ਇਹ ਛੱਡ ਦੇ, ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਆ ਜਾ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਪੌਂਡਰਕ ਦੇ ਇਹ ਮੂਰਖ ਭਰੇ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਤੇ ਸਭ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਹੱਸ ਪਏ। ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੇ ਹਾਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੂਰਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੂੰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਮੂੰਹ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗਿੱਧ, ਕਾਂ ਤੇ ਗਿੱਦੜ ਹੋਣਗੇ; ਤੇਰੀ ਆਸਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।" ਦੂਤ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ। ਪੌਂਡਰਕ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਰਥੀ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋ ਅਖੰਡ ਫੌਜਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲਿਆ। ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਪੌਂਡਰਕ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਤਿੰਨ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪੌਂਡਰਕ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ, ਧਨੁਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਅਤੇ ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਗਰੁੜ ਦਾ ਝੰਡਾ, ਕੀਮਤੀ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਤਾਜ ਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ, ਨਾਟਕ ਕਰਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਜਿਹਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਹੱਸਿਆ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਹਰੀ ਉੱਤੇ ਭਾਲਾਂ, ਗਦਿਆਂ, ਮੁਗਦਰ, ਭਾਲੇ, ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪੌਂਡਰਕ ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਹਾਥੀ, ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਤੇ ਪੈਦਲ ਫੌਜਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ, ਚਕਰ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅੱਗ ਸਭ ਕੁਝ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਊਠ, ਗਧੇ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਜੰਗੀ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਲਟ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਚਿਤਾ-ਘਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਬਹਾਦਰਾਂ ਲਈ ਖੇਡਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਭਯਾਨਕ ਮੈਦਾਨ।