ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਭ ਨੇ ਇਕਸਾਰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕੰਮ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਖਲ ਹੈ।" ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ ਭਗਵਤ ਕਥਾ ਦੀ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਏ—ਲੰਗੜੇ, ਅੰਨ੍ਹੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਵੀ, ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮਾਗਮ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਗੋਕਰਨ, ਆਪਣੀ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਭਗਵਤ ਕਥਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਵਿਛੜਿਆ ਹੋਇਆ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਥਾਂ ਲੱਭਦਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹਾ ਇੱਕ ਸੱਤ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਂਸ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਆਤਮਾ ਉਸ ਬਾਂਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸੁਰਾਖ ਵਿਚੋਂ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਥਾ ਸੁਣ ਸਕੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਬਾਂਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਨ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵੈਸ਼ਣਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਪਹਿਲੀ ਸਕੰਧ ਤੋਂ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਇੱਕ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵੇਖਿਆ—ਬਾਂਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੰਢ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਗੰਢ, ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਤੀਜੀ ਗੰਢ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਗੰਢ ਟੁੱਟਦੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤੋਂ ਗੰਢਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਆਤਮਾ ਨੇ ਭਗਵਤ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਕੰਧੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਰ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ—ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਬਦਲ ਵਾਂਗੂ ਨੀਲਾ, ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਗੋਕਰਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਧਨ ਹੈ ਭਗਵਤ ਕਥਾ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਧਨ ਹੈ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਪਾਠ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਪਾਪ ਕੰਪਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਥਾ ਸਾਡੀ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਪਾਪ ਨਵੇਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ, ਹਲਕੇ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਬੋਲੀ, ਮਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਕਥਾ ਦੀ ਸ੍ਰਵਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕਿੰਨਾ ਲਾਭ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ, ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ?" "ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਤੇ ਗੰਦਗੀ ਦਾ ਪਾਤਰ। ਇਹ ਬੁਢਾਪੇ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਸਾਗਰ, ਭਰਨ ਔਖਾ, ਸਹਿਣ ਔਖਾ, ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਰੀਰ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ, ਗੰਦਗੀ ਤੇ ਰਾਖ 'ਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ, ਐਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਅਸਥਿਰ ਕਰਮ ਕਦੇ ਚਿਰਕਾਲਕ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਸਵੇਰੇ ਬਣਾਇਆ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਐਸੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਪਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੀ ਸਥਿਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਸੱਤ ਦਿਨ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਥੇ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਦੁਸ਼ਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਏਹੀ ਇੱਕੋ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਬੁਲੇ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਸੁੱਕੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟਣੀ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟਣਾ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਕੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਰਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਥਾ ਦੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਮੈਲ ਨੂੰ ਧੋ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕੇਵਲ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਦ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਧੁੰਧੁਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ, ਰਥ 'ਚ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਥੇ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਹਨ; ਫਿਰ ਸਭ ਲਈ ਰਥ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਏ?" "ਇਥੇ ਸਭ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਫਲ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ।" ਹਰੀ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਥੇ ਫਲ ਦਾ ਫਰਕ ਸੁਣਨ ਦੇ ਫਰਕ ਕਰਕੇ ਹੈ; ਸਭ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਸਭ ਨੇ ਸਮਝ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫਰਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਛੜੇ ਆਤਮਾ ਨੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣੀ।" "ਜੋ ਗਿਆਨ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਕਥਾ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ ਮੰਤਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਖੰਡਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਜਪਾ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਥਾਂ ਵਿ਷ਣੁ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸ੍ਰਾਧ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਕੁਟੰਬ ਅਚਰਣ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ, ਅੰਦਰ ਨਿਮਰਤਾ, ਮਨ ਦੀਆਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਜਿੱਤ, ਤੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਧਿਆਨ—ਜੇ ਇਹ ਗੁਣ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਗੋਕਰਨ, ਗੋਵਿੰਦ ਖੁਦ ਤੈਨੂੰ ਗੋਲੋਕ ਦੇਣਗੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਮੁੜ ਕਥਾ ਕੀਤੀ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਸੁਣਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੁਣ ਸੁਣ, ਜਦੋਂ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ। ਉਥੇ ਖੁਦ ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੈਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹੋਈ। ਹਰੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ ਤੇ ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।