ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਦ ਦੇ 'ਅਨਿਰੁੱਧਾ ਦੀ ਲਿਆਉਣ' ਨਾਮਕ ਤਿਰਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ, "ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਰਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦਾ ਜੀ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਗੋਪ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਗਲਵਕੜੀ ਕਰਕੇ ਮਿਲੇ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲ ਲਾਈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਿਗੋ ਦਿੱਤਾ।" ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਵੱਡੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਹਾਸੇ, ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਖੇਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵੀ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੇਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਸੰਤਾਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਗੋਪਾਂ ਪੁੱਛਦੇ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ?" "ਸਾਡੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਟ ਕਂਸ ਮਰ ਗਿਆ; ਸਾਡੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਏ; ਤੇ ਸਾਡੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋ।" ਗੋਪੀਆਂ, ਜੋ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਹੱਸਦੀਆਂ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, "ਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ?" "ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਣਗੇ? ਜਾਂ ਉਹ ਬਲਵਾਨ, ਸਾਡੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ?" "ਕਿਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਾਸਾਰ੍ਹਾ, ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ — ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ — ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ?" "ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਇੰਝ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?" "ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਹਨ, ਉਹ ਇਕ ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬੋਲ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਪਰ, ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਹਾਸਿਆਂ, ਨਜ਼ਰਾਂ, ਤੇ ਆਹਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਸਾਡੇ ਲਈ, ਹੇ ਗੋਪੀਆਂ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਆਓ, ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ। ਸਾਡਾ ਸਮਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਲੰਘਦਾ ਹੋਵੇ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਪਿਆਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਚਲਣ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗਲਵਕੜੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਰੋ ਪਈਆਂ। ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਜੀ, ਜੋ ਮਨਵਾਉਣ ਦੇ ਕਈ ਢੰਗ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਢਾਢਸ ਦਿੱਤਾ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ — ਮਧੁ ਤੇ ਮਾਧਵ — ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਵਸੇ। ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੀ ਚਾਨਣ, ਰਾਤ ਦੇ ਖਿਲਦੇ ਕਵਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ, ਆਨੰਦ ਮਨਾਇਆ। ਵਰੁਣ ਦੇ ਭੇਜਣ ਤੇ, ਵਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਮਧੁਰ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਹਿਕ ਸੁੰਘੀ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ, ਜੀਭ ਨਾਲ, ਮਧੁ ਪਾਨ ਕੀਤਾ। ਗੰਧਰਵ ਗਾਇਕ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੁੰਦਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਡੰਗਰ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਵਰ੍ਹੇ, ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾਇਨ ਕੀਤੀਆਂ, ਤੇ ਹਲਾਯੁਧਾ (ਬਲਰਾਮ) ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਣਸਥਿਰ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ। ਉਹ ਮਾਲਾ, ਇਕ ਕੁੰਡਲ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ, ਤੇ ਮਸਤ ਹਾਸੇ ਵਾਲਾ ਕਵਲ-ਸਮ ਮੁਖ, ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਬੂੰਦੇ ਜਮਾਏ ਹੋਏ, ਸਜ ਕੇ, ਨਿਕਲਿਆ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਜਲ-ਖੇਡ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਯਮੁਨਾ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਤਾਂ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ, ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪਾਪੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਤੂੰ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਂਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਯਮੁਨਾ, ਕਾਂਪਦੀਆਂ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ, ਯਾਦਵ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। "ਹੇ ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਬਲਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਿਸ ਦੀ ਇਕ ਭਾਗ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਰਮਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ; ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਗਹਣੇ ਤੇ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ, ਸਜ ਕੇ ਤੇ ਲਪਕ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ। ਅੱਜ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਉਹ ਪੰਡੀ, ਜੋ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ, ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਜਦੋਂ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੰਦਵ੍ਰਜ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਰੂਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਕੋਲ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਾਂ।'" ਲੜਕੇ ਕਹਿੰਦੇ, "ਤੁਸੀਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਉਤਰ ਆਏ ਹੋ," ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਚਲ ਆਤਮਾ ਸਮਝਿਆ। ਪਰ, ਮੋਹਿਤ ਰਾਜਾ, ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾ ਰੱਖਦਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਅਜੋਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਦੂਤ ਭੇਜੇ। ਦੂਤ, ਦਵਾਰਕਾ ਪੁੱਜ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ, ਕਵਲ-ਨੈਣ ਵਾਲੇ, ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣਾਇਆ: "ਮੈਂ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਤਰਿਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਝੂਠਾ ਦਾਅਵਾ ਛੱਡ ਦਿਓ।