ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਅਸੁਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਵਾੜਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਬਾਂਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਅਸੁਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਬਚ ਗਈਆਂ; ਹੁਣ ਉਹ ਅਜਰ ਅਤੇ ਅਮਰ ਰਹੇਗਾ, ਤੇਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ, ਹੇ ਅਸੁਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੌਜ ਦੇ ਦਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਝੰਡਿਆਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸਾਂਕ, ਤੁਰਹੀ ਅਤੇ ਡੋਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਦੁਵਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਕੋਈ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਵਾਪਸੀ' ਨਾਮਕ ਤਿਰਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਭਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕੁਰੁਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਯਾਨੀ ਬਲਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ, ਗੋਪ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਭਰਾ ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਦਾਸਾਰਹ!" ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭਿਗੋ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਉਮਰ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਡੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰਪੂਰਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਵਲ ਜਾ ਕੇ, ਹਾਸੇ, ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਤੇ ਹੋਰ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਗੋਪ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਸੁਖ-ਸਮਾਚਾਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਬਲਰਾਮ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। "ਹੇ ਰਾਮਾ, ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਚੰਗੇ ਹਨ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ?" ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। "ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਮੰਦ ਕੰਸ ਮਰ ਗਿਆ; ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ; ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਠਾਂ ਤੇ ਆ ਗਏ ਹੋ।" ਗੋਪੀਆਂ, ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੱਸਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਹਨ, "ਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀ ਰਹਿਆ ਹੈ?" "ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਵੇਗਾ? ਜਾਂ, ਕੀ ਉਹ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਡੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?" "ਕਿਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਾਸਾਰਹ, ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਭੈਣਾਂ—ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ—ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ?" "ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਸਾਡਾ ਪਿਆਰ ਤੋੜ ਕੇ। ਫਿਰ, ਔਰਤਾਂ ਉਸਦੇ ਵਾਅਦੇ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?" "ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ? ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਮੁਸਕਾਨਾਂ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ।" "ਸਾਡੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਹੇ ਗੋਪੀਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ? ਆਓ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ। ਸਮਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਐਸਾ ਵਗਦਾ ਹੋਵੇ।" ਗੋਪੀਆਂ, ਸ਼ੌਰੀ ਦੇ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ, ਸੁੰਦਰ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਚਲਣ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗਲੇ ਲਗਣੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਰੋ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਸਵਾਸਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਰਾਮਾ ਦੋ ਮਹੀਨੇ—ਮਧੂ ਅਤੇ ਮਾਧਵ—ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣ ਵਿਚ, ਰਾਤ-ਫੁੱਲਦੇ ਕਮਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨਾਲ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਵਰੁਣ ਦੇ ਭੇਜਣ 'ਤੇ, ਵਾਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਇਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਸੁਗੰਧ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਹਵਾ ਨਾਲ ਆਈ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਨਾਲ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਧਰਵ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਾ ਇੰਦ੍ਰਾ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੋਲ ਵੱਜਦੇ ਹਨ, ਫੁੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਰ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਰਾਮਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਲਾਯੁਧ (ਬਲਰਾਮ) ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਲਹੂ ਲੈ ਕੇ, ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ, ਇੱਕ ਕੰਡਾ, ਮਸਤ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਮੁਸਕਾਨ ਭਰਾ ਕਮਲ-ਮੁਖ, ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਲ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਬਲਰਾਮ, ਆਪਣਾ ਬਚਨ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ, "ਹੇ ਪਾਪੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੀ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਂਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਯਮੁਨਾ, ਕੰਬਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਯਾਦਵ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਹੇ ਰਾਮਾ, ਰਾਮਾ, ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਇਕ ਭਾਗ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਵੋਚਤ ਨਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੀ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਿਤਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹਾਥਣਾਂ ਨਾਲ। ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣੇ ਤੇ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਿਆ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦ੍ਰਾ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਹਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਰਸਤਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋਵੇ।