ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਸੁਰ ਕੁਲ ਦਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਮੈਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਾਂ ਉਹ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਲਈ ਭਾਰ ਸੀ, ਮੈਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਬਾਕੀ ਹਨ; ਇਹ ਅਮਰ ਅਤੇ ਅਜਰ ਰਹੇਗਾ, ਤੇਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੋਂ ਇਸਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤਤਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਇਆ। ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਆਭੂਸ਼ਣ ਪਹਿਨੇ, ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਝੰਡਿਆਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਖੀਦਾਰ ਚੌਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਜ—ਸ਼ੰਖ, ਤੁਰਹੀ ਤੇ ਨਗਾਡੇ—ਵਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਮਿੱਤਰ, ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਉਠ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਵਾਪਸੀ' ਨਾਮਕ ਸਤਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਕੁਰੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਪ੍ਰਭੂ ਬਲਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਰਥੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ ਗੌਲਾਂ ਅਤੇ ਗੌਲਣੀਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਭਰਾ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਸਾਡੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਦਾਸਾਰਹ," ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵੱਡੇ ਗੌਲਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਗੌਲਾਂ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ, ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਂਦਿਆਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਹਾਲਚਾਲ ਪੁੱਛੇ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਸੰਤਾਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆ ਕੇ ਟਿਕਦੇ ਸਨ। ਗੌਲਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਤੂੰ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?" ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਕਿ ਦੁਸ਼ਟ ਕੰਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਮਿੱਤਰ ਬੰਦਨ ਤੋਂ ਛੁਟ ਗਏ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥਾਂ 'ਚ ਵੱਸ ਰਹੇ ਹੋ। ਗੌਲਣੀਆਂ, ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਈਆਂ, ਹੱਸਦੀਆਂ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਹਨ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੈ?" ਉਹ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਹਨ, "ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏਗਾ? ਜਾਂ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਸਾਡੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?" ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, "ਜਿਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਾਸਾਰਹ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਉ, ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਪਤੀ, ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ?" "ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਸਾਡਾ ਪਿਆਰ ਦਾ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਕੇ। ਫਿਰ, ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?" "ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਮਝਦਾਰ ਔਰਤਾਂ, ਉਸ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਤਘਨ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਮੁਸਕਾਨਾਂ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਆਹਾਂ 'ਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦੀ? ਚਲੋ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਸਮਾਂ ਇੰਝ ਹੀ ਲੰਘਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।" ਪਰ, ਜਦ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਚਾਲਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਰੋ ਪੈਂਦੀਆਂ। ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਜੀ, ਜੋ ਮਨਾਵਣ ਦੇ ਕਈ ਢੰਗ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਉੱਥੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ—ਮਧੁ ਅਤੇ ਮਾਧਵ—ਗੁਜਾਰੇ, ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ। ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਵਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ, ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਬਲਰਾਮ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਗੀਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਭੇਜਣ 'ਤੇ, ਵਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਇਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਸੋਟੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਮਧੁ ਦੇ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੀਭ ਨਾਲ ਮਧੁ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਗੰਧਰਵ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੁੰਦਰ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਗੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਮੌਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਗਾੜੇ ਵੱਜੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਵਰ੍ਹੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾਈਆਂ, ਤੇ ਹਲਾਯੁਧ ਮਸਤ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਅੱਖਾਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਮਾਲਾ, ਇਕ ਕੰਨ ਦਾ ਕੁੰਡਲ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ, ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਖਿੜਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਦ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਭੁੱਲ ਗਏ, ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। ਜਦ ਉਹ ਨਾ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਕਹਿੰਦੇ, "ਹੇ ਪਾਪਣ, ਮੈਂ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਆਈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਲ ਨਾਲ ਲੈ ਆਵਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨਮੁੱਤਾਬਕ ਵਗਦੀ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਂਟ ਪੈਣ 'ਤੇ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਯਮੁਨਾ ਕੰਪਦਿਆਂ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਰਾਮ, ਬਲਵਾਨ ਭੁਜਾ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਇਕ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਿਤਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਈ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇ ਆਲਸੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਾਵਨ ਕਥਾ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰੇਕ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਨੰਦਤ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।