ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਭਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਆਇ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਨਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹੀ ਧੋਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਵਰੂਪ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਸ਼ ਪੀਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਉਤਪਤੀ, ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਲਯ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ-ਸਾਧੇ, ਅਡੋਲ, ਮਿੱਤਰ, ਸਵੈ-ਸਵਰੂਪ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ-ਅਦਵਿਤੀਅ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਯਾਚਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਣੈ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ।" ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਾ ਉਹ, ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਸ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਵਾੳਣ ਲਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੋਝ ਸੀ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਅਜਰ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਸੁਰ ਨੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਇਆ। ਫੌਜ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਝੰਡਿਆਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਚੌਕਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਸੀ। ਸ਼ੰਖ, ਤੁਰਹੀ ਅਤੇ ਢੋਲ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਦੁਇਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇੱਥੇ, 'ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਲਿਆਉਣਾ' ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਕੁਰੁਵੰਸ਼ੀਓ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦਾ ਜੀ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਪਹੁੰਚੇ।" ਉਥੇ, ਗਵਾਲ ਅਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਦਾਸਾਰਹ, ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਭਰਾ ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿਚ ਚੁੱਕਿਆ, ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਵੱਡੇ ਗਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਜਦੋਂ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠੇ, ਗਵਾਲਾਂ ਨੇ ਹਾਸੇ, ਹੱਥ ਮਿਲਾਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਰੀ-ਖੇਰੀ ਪੁੱਛੀ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਖੇਰੀ-ਖੇਰੀ ਪੁੱਛੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਗਵਾਲਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਰਾਮਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ?" "ਭਾਗ ਨਾਲ, ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੰਸਾ ਮਰ ਗਿਆ; ਭਾਗ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ; ਭਾਗ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋ।" ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਸ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ ਹੈ?" "ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਵੇਗਾ? ਜਾਂ, ਕੀ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਡੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?" "ਕਿਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਾਸਾਰਹ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ—ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ?" "ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ। ਫਿਰ, ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?" "ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਚਤੁਰ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ? ਪਰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਮੁਸਕਾਨ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਆਹਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਹੇ ਗਵਾਲਣੋ, ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ ਉਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ? ਆਓ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ। ਸਮਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਲੰਘਦਾ ਹੋਵੇ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਪਿਆਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਗਵਾਲਣਾਂ ਰੋ ਪਈਆਂ। ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਜੋ ਮਨ-ਮਨਾਵਣ ਦੇ ਕਈ ਢੰਗ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉਥੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ—ਮਧੁ ਅਤੇ ਮਾਧਵ—ਰਹੇ, ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਪੂਰਨ ਮਾਸ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਵਿਚ, ਰਾਤ-ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਗੇੜੇ ਵਿਚ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਵਰੁਣ ਦੇ ਭੇਜਣ ਤੇ, ਵਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਕ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਆਈ ਮਧੁ ਦੀ ਮਹਕ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਰਸ ਪੀਤਾ। ਗੰਧਰਵ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗੇੜੇ ਵਿਚ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਾਂਗ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਨੰਦ ਮਨਾਇਆ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਢੋਲ ਵੱਜੇ, ਫੁੱਲ ਵਰ੍ਹੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਗਾਏ, ਅਤੇ ਹਲਾਯੁਧ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਮਸਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਅੱਖਾਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਫਿਰਦੇ। ਗਲ ਵਿਚ ਮਾਲਾ, ਇਕ ਕਣ ਝੁਮਕਾ, ਮਸਤ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ, ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲਾ ਕਮਲ-ਮੁਖ, ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਜਲ-ਖੇਡ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਦੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਨਦੀ ਨਾ ਆਈ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਲ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ, ਕਹਿੰਦੇ: "ਹੇ ਪਾਪੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਤੂੰ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਲ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੀ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।