ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਬਾਣਾ ਦੇ ਮਹਲ 'ਚ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਬਾਣਾ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਉੱਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਸੇ ਮਾਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਾਂ, ਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਬਾਣਾ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਪੁੱਤਰ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ (ਨਾਗ-ਬੰਧ) ਨਾਲ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ਼ਾ, ਜੋ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ 'ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹਨਾ' ਨਾਮਕ ਬਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਦ ਅਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖਬਰ ਨਾ ਸੀ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੁੱਖ-ਭਰੇ ਬੀਤ ਗਏ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ—ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਯੁਯੁਧਾਨ, ਗਦਾ, ਸਾਂਬਾ, ਸਾਰਣ, ਨੰਦ, ਉਪਨੰਦ, ਭਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਉਸ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਬਾਰਾ ਫੌਜੀ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਬਾਣਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਗਾਂ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਮਿੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਮਾਨ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਬਾਣਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨੰਦੀ ਬੈਲ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਆਏ। ਇੱਥੇ, ਰਾਜਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਗੁਹਾ ਵਿਚ, ਇਕ ਅਸਧਾਰਣ, ਉਤਸ਼ਾਹਪੂਰਕ, ਰੋਮਾਂਚਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਕੁੰਭਾਂਡ ਅਤੇ ਕੂਪਕਰਨ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜੇ; ਸਾਂਬਾ ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਨੇ ਬਾਣਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ ਅਤੇ ਯਕਸ਼, ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ—ਭੂਤ, ਪ੍ਰਮਥ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਡਾਕਿਨੀ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ—ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਤ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਛੱਡੇ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼੍ਕਰਿਯ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਦਾ ਉਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਵਾਯਵਯ ਦਾ ਪਾਰਵਤਾਸਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਅਗਨਿਆ ਦਾ ਪਾਰਜਨਯ ਨਾਲ, ਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਦਾ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜ੍ਰੰਭਣ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਗਿਰਿਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਦੇ ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਸਕੰਦਾ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਉਹ, ਮੋਰ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ, ਯੁੱਧ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕੁੰਭਾਂਡ ਅਤੇ ਕੂਪਕਰਨ, ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਹਲ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਭੱਜ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਾਣਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆ ਗਿਆ। ਬਾਣਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੋ-ਦੋ ਬਾਣ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ। ਪਰ ਹਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰ ਕੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਰਥੀ, ਰਥ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਬਾਣਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੋਟਰਾ, ਨੰਗੀ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਵੱਲੀ ਵਾਂਹ ਵਾਲੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਗਦਾਗ੍ਰਜ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਹਟਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੰਗੀ ਔਰਤ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਬਾਣਾ, ਹੁਣ ਰਥ ਵਿਹੀਣ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਭਜ ਗਏ, ਤਿੰਨ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦਾ ਦੈਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ, ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦਾ ਦੈਤ ਛੱਡਿਆ; ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਜ਼ੁਕਾਮ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜੇ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਜ਼ੁਕਾਮ ਡਰ ਕੇ ਚੀਖਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾ ਪਾਈ, ਤੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਰਵੋਚ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਨਿਰਮਲ ਚੇਤਨਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਲਯ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਬ੍ਰਹਮ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ।" "ਕਾਲ, ਨਿਯਤਿ, ਕਰਮ, ਜੀਵ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਪਦਾਰਥ, ਖੇਤਰ, ਪ੍ਰਾਣ, ਆਤਮ ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਬੀਜ ਤੇ ਅੰਕੁਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੇਰੀ ਲੀਲਾ ਦੁਆਰਾ, ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਧਰਮਿਕਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਸਹਣਯ, ਭਿਆਨਕ, ਤੇਜ਼ ਜ਼ੁਕਾਮ ਨਾਲ ਸਾੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਜਦ ਤਕ ਲੋਕ ਉਮੀਦਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਵੀ ਸਾਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਤੈਥੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਜ਼ੁਕਾਮ, ਅਚੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਬਾਣਾ, ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਦੈਤ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਾਣਾਂ ਛੱਡੇ। ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੇਜ਼ਰ-ਧਾਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਬਾਣਾ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਬਾਣਾ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਭਗਵਾਨ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ), ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੈ, ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਵਚਨ ਬੋਲੇ। ਸ੍ਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਸਰਵੋਚ ਬ੍ਰਹਮ, ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਧ ਆਤਮਾਵਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕੱਲਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।" "ਤੇਰਾ ਨਾਭਿ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਅੱਗ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ, ਪਾਣੀ ਤੇਰਾ ਵੀਰ੍ਯ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇਰਾ ਸਿਰ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਕੰਨ, ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਹਨ; ਚੰਦ ਤੇਰਾ ਮਨ, ਸੂਰਜ ਤੇਰੀ ਅੱਖ, ਆਤਮਾ ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ, ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇਰਾ ਪੇਟ, ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇਰੀ ਬਾਂਹ।" "ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਪੌਦੇ ਹਨ, ਬੱਦਲ ਤੇਰੀ ਪਾਣੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇਰਾ ਵਾਲ, ਬੁੱਧਿ ਤੇਰੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੇਰਾ ਹਿਰਦਾ, ਧਰਮ ਤੇਰੀ ਸਾਰ; ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਰਾਟ-ਪੁਰੁਸ਼, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ।" "ਤੇਰਾ ਇਹ ਅਵਤਾਰ, ਹੇ ਅਨੁਕੂਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।