ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ਼ਾ, ਜੋ ਬਾਣਾ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਸਨ, ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਖਾਣਾ, ਸੁਆਦਲੇ ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਵਧਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮਗਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸੀ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਨਾਇਕ ਨੇ ਉਸ਼ਾ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਵਰਤ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤਾਂ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਰਖਵਾਲੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਨਜ਼ੂਕ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਰਖਵਾਲੀਆਂ ਨੇ ਬਾਣਾ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, "ਸਾਡੀ ਰਖਵਾਲੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ।" ਬਾਣਾ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਕਲ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ, ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ, ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਚੌੜੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਡਲ, ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਲਟਾਂ ਅਤੇ ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਸੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ, ਜੈਸਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹਥ ਵਿਚ ਫੜੀ, ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕਮਕੁਮ ਦੀ ਲਾਲ ਮਾਲਾ, ਦੱਸ-ਤਾਸ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿਚ ਮਸਤ, ਦੇਖਿਆ। ਬਾਣਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਾਧਵ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਖਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ, ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਰਖਵਾਲੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਬਾਣਾ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਉਸ਼ਾ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਗਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂ ਲੈ ਰੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਬੰਨ੍ਹਨ" ਵਾਲਾ ਚੈਪਟਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਬਾਹਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ, ਵਿਰਾਗੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜਦ ਅਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਣਦਿੱਖੇ ਹੋ ਗਏ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਗਮ ਵਿਚ ਲੰਘ ਗਏ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਣਾਈ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਸ਼ਣੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ, ਸੋਣਿਤਪੁਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ, ਯੁਯੁਧਾਨਾ, ਗਦਾ, ਸਾਂਬਾ, ਸਾਰਣਾ, ਨੰਦਾ, ਉਪਨੰਦਾ, ਭਦਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਜੋ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸੰਗੀ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਚਲ ਪਏ। ਬਾਰਾਂ ਫੌਜੀ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਬਾਣਾ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣੇ ਬਾਗ, ਕਿਲੇ, ਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਸਮਾਨ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਲੜਨ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਬਾਣਾ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨਾਲ, ਨੰਦੀ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਅਤੇ ਗੁਹਾ ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਲਝਣ ਭਰੀ, ਵਜੂਦ ਨੂੰ ਥਰਥਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਕੁੰਭਾਂਡਾ ਅਤੇ ਕੂਪਕਰਣਾ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜੇ; ਸਾਂਬਾ ਬਾਣਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਾਤਿਆਕੀ ਬਾਣਾ ਨਾਲ ਲੜਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿਧ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਯਕਸ਼—all ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਯੁੱਧ ਦੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ—ਭੂਤ, ਪ੍ਰਮਥ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਡਾਕਿਨੀ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ—ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰੇਤ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਏ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸ਼ਤਰ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾਸ਼ਤਰ ਨਾਲ, ਵਾਯਵਿਆ ਦਾ ਪਾਰਵਤਾਸ਼ਤਰ ਨਾਲ, ਅਗਨਿਆ ਦਾ ਪਾਰਜਨਿਆ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਦਾ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦ ਗਿਰਿਸ਼ਾ (ਸ਼ਿਵ) ਜ੍ਰੰਭਣ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਮੱਤ ਹੋ ਗਏ, ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੇ ਤਲਵਾਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਾਣਾ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਿਆ। ਸਕੰਦਾ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਲਹੂ ਵਹਿ ਨਿਕਲਿਆ, ਅਤੇ ਮੋਰ-ਧੁੰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਯੋਧਾ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ। ਕੁੰਭਾਂਡਾ ਅਤੇ ਕੂਪਕਰਣਾ, ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਹਲ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਬਿਨਾ ਨੇਤਾ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਦਿਸ਼ਾ ਭੱਜ ਗਈ। ਬਾਣਾ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸਾਤਿਆਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋ-ਦੋ ਬਾਣ ਇਕੱਠੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਚਲਾਏ। ਪਰ ਹਰਿ ਨੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਰਥ, ਰਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ। ਬਾਣਾ ਦੀ ਮਾਂ ਕੋਟਰਾ, ਨੰਗੀ ਅਤੇ ਖੁਲੀਆਂ ਵੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ। ਫਿਰ, ਗਦਾਗ੍ਰਜ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲਿਆ, ਨੰਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਣਾ, ਰਥ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਹਣ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਸਭ ਜੀਵ ਭਜ ਗਏ, ਤਿੰਨ ਸਿਰਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜ਼ੁੱਕਾਮ-ਦੈਤ, ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਦਸਰਹ ਵੰਸ਼ਜ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ੁੱਕਾਮ-ਦੈਤ ਛੱਡਿਆ; ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਜ਼ੁੱਕਾਮ-ਦੈਤ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜੇ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਜ਼ੁੱਕਾਮ-ਦੈਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਜ਼ੁੱਕਾਮ-ਦੈਤ ਡਰ ਗਿਆ, ਬਚਾਅ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਰਵ-ਉਤਪਾਦਕ, ਸਰਵ-ਸੰਭਾਲਕ, ਸਰਵ-ਵਿਨਾਸਕ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਬ੍ਰਹਮ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਲਕੜ। ਸਮਾਂ, ਨਿਯਤੀ, ਕਰਮ, ਜੀਵ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਪਦਾਰਥ, ਖੇਤ, ਪ੍ਰਾਣ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੋ ਬੀਜ ਅਤੇ ਅੰਕੁਰ ਦਾ ਵਹਾਵ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਨਿਰਾਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਲੀਲਾ ਦੁਆਰਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਾ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਹਿੰਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।