ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ, "ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਲਾਇਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਗਿਆ।" ਉਸ ਦੀ ਮਿਤ੍ਰਾ ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਤੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗੀ। ਦੱਸ, ਇਹ ਮੋਹਕ ਕੌਣ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਵਾਂਗੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਨੇ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਸੱਪ, ਦੈਤ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ, ਸ਼ੂਰ, ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਦੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਗਈ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਥੱਲੇ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਹੈ, ਇਹ!" ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਯੋਗਿਨੀ ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਸੀ, ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਦਵਾਰਕਾ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਬਿਸਤਰੇ ਤੇ ਸੁੱਤਾ ਸੀ, ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰਾ ਆਈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਿਤ੍ਰਾ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ। ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਵਧੀਆ ਕਪੜਿਆਂ, ਹਾਰਾਂ, ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਆਸਨ, ਪੀਣ, ਖਾਣ, ਵਿਅੰਜਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ-ਸਤ्कार ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਵਧਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਿਰਿਆ, ਅਨਿਰੁੱਧ, ਜਿਸਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਮੋਹ ਲਿਆ ਸੀ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਯਾਦਵ ਨਾਇਕ ਨੇ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਭੋਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਵਰਤ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸੁਖਮ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਖ ਲਿਆ। ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕੀ ਹਾਲਾਤ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਨਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਇਹ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਈ।" ਬਾਣਾ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਵਿਸ਼ੇਧਾਂ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ, ਚੌੜੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਮਕਦੇ ਕਣ ਝੂਮਰਾਂ ਤੇ ਵਲ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਉਸ਼ਾ ਨਾਲ ਪਾਸੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਉਹ ਹਾਰ ਸੀ ਜੋ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਸਤਨ ਦੇ ਕੁੰਕੁਮ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਪਾ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸੀ; ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਾਣਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਰਖਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਆਏ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ; ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕ ਮਹਲ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ران ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਬਾਣਾ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ਼ਾ, ਦੁਖ ਤੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੋਈ। ਇੱਥੇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਬਾਹਠਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, "ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹਨ", ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ, ਉੱਚਤ ਯਤੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਦ ਅਨਿਰੁੱਧ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਬੰਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਦੀਰ ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਘ ਗਏ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਕੈਦ ਤੇ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵਤਾ ਸੀ, ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ, ਯੁਯੁਧਾਨਾ, ਗਦਾ, ਸਾਂਬਾ, ਸਾਰਣਾ, ਨੰਦਾ, ਉਪਨੰਦਾ, ਭਦਰਾ ਆਦਿ, ਜੋ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਚਲ ਪਏ। ਬਾਰਾਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਬਾਣਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਗਾਂ, ਕੰਧਾਂ, ਮੀਨਾਰਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਸਮਾਨ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ। ਬਾਣਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨਾਲ, ਨੰਦੀ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਆਏ। ਇਥੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਤੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਤੇ ਗੁਹਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਅਸਧਾਰਣ, ਰੋਮਾਂਚਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਕੁੰਭਾਂਡਾ ਤੇ ਕੂਪਕਰਨਾ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ, ਸਾਂਬਾ ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਾਤਿਆਕੀ ਨੇ ਬਾਣਾ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ ਤੇ ਯਕਸ਼, ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜੰਗ ਵੇਖਣ ਆਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸੰਗੀਆਂ—ਭੂਤ, ਪ੍ਰਮਥ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਡਾਕਿਨੀ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਵਿਨਾਯਕ—ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਤ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡੇ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਨਾਲ, ਵਾਯਵ੍ਯ ਨੂੰ ਪਾਰਵਤਾਸਤਰ ਨਾਲ, ਅਗਨਿਆਸਤਰ ਨੂੰ ਪਾਰਜਨਿਆਸਤਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ। ਫਿਰ, ਜ੍ਰੰਭਣ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਗਿਰਿਸ਼ਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਮਤਵਾਲਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਕੰਦਾ (ਕਾਰਤਿਕ) ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਮੋਰ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ ਉਹ ਜੰਗ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਕੁੰਭਾਂਡਾ ਤੇ ਕੂਪਕਰਨਾ, ਹਲ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਬਿਨਾ ਨੇਤਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਭੱਜ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਾਣਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਾਤਿਆਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਤੇ ਦੋ-ਦੋ ਬਾਣ ਲਾ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਉਤਸਾਹ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਰਥ, ਰਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਕੋਟਰਾ, ਨੰਗੀ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ।