ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਨਾਗਨਜਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਚੰਦਰ, ਅਸ਼ਵਸੇਨ, ਚਿਤਰਗੁ, ਵੇਗਵਾਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼, ਆਮਾ, ਸ਼ੰਕੂ, ਵਸੁ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੁਤ, ਕਵੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼, ਵੀਰ, ਸੁਬਾਹੁ, ਭਦ੍ਰ, ਏਕਲਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਦਰਸ਼ਾ, ਪੂਰਨਮਾਸਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੋਮਕਾ ਸੀ। ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਘੋਸ਼, ਗਾਤਰਵਾਨ, ਸਿੰਘ, ਬਲਾ, ਪ੍ਰਬਲਾ, ਊਰਧਵਗਾ, ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ, ਸਹਾ, ਓਜਾ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤ ਸਨ। ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕਾ, ਹਰਸ਼ਾ, ਅਨਿਲਾ, ਗ੍ਰਿਧਰਾ, ਵਰਧਨਾ, ਅੰਨਾਦਾ, ਮਹਾਸ਼ਾ, ਪਾਵਨਾ, ਵਹਨੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਧੀ ਸਨ। ਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੰਗ੍ਰਾਮਜਿਤ, ਬ੍ਰਿਹਤਸੇਨਾ, ਸ਼ੂਰਾ, ਪ੍ਰਹਰਣਾ, ਅਰਿਜਿਤ, ਜਯਾ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਵਾਮਾਯੂ, ਅਤੇ ਸਤਯਕਾ ਸਨ। ਰੋਹਿਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦੀਪਤਿਮਾਨ, ਤਾਮਰਾ, ਤਪਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਨ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਧੀ ਰੁਕਮਵਤੀ ਤੋਂ ਸੀ। ਇਹ ਰੁਕਮਵਤੀ ਮਹਾਨ ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਭੋਜਕਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਰੁਕਮੀ, ਜਿਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੋਂ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਿਅਾਹ ਦਿੱਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਏ ਗਿਆਨੀ, ਇਸ ਵੈਰੀ ਜੋੜੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਯੋਗੀ ਪੂਰਵ, ਭਵਿੱਖ, ਵਰਤਮਾਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੂਰ ਜਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, "ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ, ਕਾਮਦੇਵ, ਜਿਸਦੇ ਅਨੇਕ ਅੰਗ ਸਨ, ਰੁਕਮਵਤੀ ਨੇ ਚੁਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਰੁਕਮਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਰੁਕਮੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਅਾਹ ਆਪਣੇ ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੀ ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਅਾਹ ਕੀਤਾ। ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਤਰੀ ਰੋਚਨਾ ਦਾ ਵਿਅਾਹ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਜੋ ਹਰੀ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ, ਭਾਵੇਂ ਵੈਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਭੈਣ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ। ਰੁਕਮੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਡੋਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਰੁਕਮਿਨੀ, ਰਾਮਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਸੰਬਾ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਭੋਜਕਟ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਾਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਜੂਆ 'ਚ ਹਰਾਵੇ। "ਇਹ ਜੂਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ," ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਰ ਹਾਰ ਵੱਡੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ। ਰਾਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੌ, ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ, ਫਿਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੱਕੇ ਲਗਾਏ, ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਲਰਾਮ 'ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਦਿਖਾਏ, ਜੋ ਹਲਾਯੁਧਾ (ਬਲਰਾਮ) ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਲੱਖ ਸਿੱਕੇ ਲਗਾਏ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰੀ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਧੋਖਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਿੱਤਿਆ।" ਬਲਰਾਮ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ ਦਸ ਲੱਖ ਸਿੱਕੇ ਲਗਾਏ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ, ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਫਿਰ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਿੱਤਿਆ, ਗਵਾਹ ਦੱਸਣ।" ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, "ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਹੀ ਜਿੱਤਿਆ, ਰੁਕਮੀ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਮੰਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ (ਬਲਰਾਮ) ਦੀ ਹੰਸ ਕੇ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਈ। "ਤੁਸੀਂ ਗੋਪ ਹਨ, ਜੂਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ ਫਿਰਦੇ ਹੋ। ਰਾਜੇ ਜੂਆ ਅਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਕਾਂ ਤੋਂ ਬਲਰਾਮ ਭੜਕ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦਸਵੇਂ ਪੈਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਫੜ ਕੇ ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ—ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਜੋ ਬਲਰਾਮ 'ਤੇ ਹੱਸਦਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਤੇ ਸਿਰ ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਲਹੂ-ਲਹਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਬਲਰਾਮ ਦਾ ਸਾਲਾ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਹਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਨੇ, ਰੁਕਮਿਨੀ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਉਸ ਕਰਤਬ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਨਿੰਦਾ। ਫਿਰ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦुलਹਨ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਦਸ਼ਾਹਰ੍ਹਾ ਭੋਜਕਟ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾਸਥਲੀ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਛਾਂ 'ਚ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਵੰਸ਼ਜ ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੀ ਧੀ ਊਸ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਅਾਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਏ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵੇਰਵਾ ਦੱਸੋ।" ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਬਾਣਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬਲੀ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ—ਉਹੀ ਬਲੀ ਜਿਸਨੇ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੱਸੀ।" ਬਾਣਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਗਤ, ਆਦਰਯੋਗ, ਦਾਨੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਸਚ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਅਤੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਸੋਣਿਤਾ ਨਾਮਕ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਅਮਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਤਾਂਡਵ ਨ੍ਰਿਤਯ ਦੌਰਾਨ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਚੁਣਿਆ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਪੈਰ ਲੋਟਸ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਕਿਰਤ ਲੈ ਕੇ। "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਅਪੂਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਤੁਹਾਡੇ।" "ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਖੁਰਚਿਆ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ, ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚੱਕਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਝੰਡਾ ਟੁੱਟੇਗਾ, ਓ ਮੂਰਖ, ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਵੈਰੀ ਮਿਲੇਗਾ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਚੂਰ ਕਰੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਣਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ, ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਧੀ ਸੀ, ਊਸ਼ਾ, ਜਿਸਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਸੋਹਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਨ, ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।