ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੈਣੇ ਗੋਕਰਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਇਹ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਕੇਵਲ ਹਵਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਤੇ ਜੇੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ, ਜਲਦੀ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰੋ! ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੁਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਓ!" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਯਾ ਜੀ 'ਤੇ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੇ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ।" ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੌ ਵਾਰੀ ਵੀ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰ ਲਵੋ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਸੋਚੋ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਕਰਣ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਸੌ ਵਾਰੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਸਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭੀਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ। ਮੈਂ ਜਰੂਰ ਕੋਈ ਐਸਾ ਉਪਾਅ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰੇ।" ਗੋਕਰਣ ਦੇ ਆਖਣ ਉੱਤੇ ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਨਹੀਂ। ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਇਆ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਜੁਗਤੀਵਾਨ, ਯੋਗੀ, ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਵਕਤਾ, ਸਭ ਨੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਭ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮੰਨੇ ਗਏ। ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਤੀ ਰੋਕ ਲਈ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।" ਦੂਰੋਂ ਸੂਰਜ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਬੋਲੀ, "ਸੱਤ ਦਿਨ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ—ਇਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਸਭ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕੰਮ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਸਾਨ ਹੈ।" ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਥਾ ਆਰੰਭੀ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ, ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਏ—ਲੰਗੜੇ, ਅੰਨੇ, ਬੁੱਢੇ, ਮੰਦ—ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਆਏ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਵੀ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ। ਉਸਨੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸੱਤ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਲੱਕੜ ਖੜ੍ਹੀ ਵੇਖੀ। ਉਹ ਉਸਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਛੇਦੇ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਹਵਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬਾਂਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਣ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਵੈਸ਼ਣਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼ ਪਹਿਲੀ ਸਕੰਧ ਤੋਂ ਆਰੰਭੀ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਦੋਂ ਕਥਾ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਹੁੰਦਾ—ਬਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗੰਢ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਇੱਕ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਦੂਜੀ, ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਤੀਜੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਗੰਢਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਕੰਧ ਸੁਣ ਕੇ, ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਨੇ ਭੂਤ-ਅਵਸਥਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ—ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ, ਮਸਤਕ ਤੇ ਮੋਹਰ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਗੋਕਰਣ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਤੇ ਭੂਤ-ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਧੰਨ ਹੈ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਧੰਨ ਹੈ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਪਾਪ ਕੰਪਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵਰਨਨ ਸਾਡੀ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਕਰੇਗਾ।" "ਚਾਹੇ ਪਾਪ ਨਵੇਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ, ਭਾਵੇਂ ਹਲਕੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਬੋਲੀ, ਮਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਹੋਣ—ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।" "ਸੁੰਦਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੇ ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ? ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ, ਨੱਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਗੰਦਾ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਤੇ ਗੁਆਲ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਹੈ।" "ਬੁਢਾਪਾ, ਦੁੱਖ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਬੀਮਾਰੀ, ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਭਰਨ ਔਖਾ, ਝੱਲਣ ਔਖਾ, ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਖ਼ਰਾਬ ਤੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਸਰੀਰ ਆਖ਼ਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਵੇਰੇ ਬਣਿਆ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੰਝ ਦੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਪਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਟਿਕਾਉ?" "ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਇਥੇ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਬੁਲਬੁਲੇ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਮਰਨ ਲਈ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਸੁੱਕੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟੇ, ਇਹ ਤਾਂ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਪਰ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟੇ, ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਕੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਥਾ ਦੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਮੈਲ ਨੂੰ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕੇਵਲ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।" ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀ ਤੇਜਸਵੀ ਜੀਵ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਉਸ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਰਥ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਬਚਨ ਆਖੇ...