ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਆਰੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਰੁਕਮਿਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ, ਸੁਦੇਸ਼ਣ, ਚਾਰੁਦੇਹ, ਸੁਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਗੁਪਤ, ਭਦਰਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਚੰਦਰ, ਵਿਚਾਰੁ, ਤੇ ਚਾਰੁ—ਇਹ ਸਭ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਭਾਨੁ, ਸੁਭਾਨੁ, ਸਵਰਭਾਨੁ, ਪ੍ਰਭਾਨੁ, ਭਾਨੁਮਾਨ, ਚੰਦ੍ਰਭਾਨੁ, ਬ੍ਰਹਦਭਾਨੁ, ਰਤਿਭਾਨੁ, ਸ਼੍ਰੀਭਾਨੁ, ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨੁ। ਜਾਮਬਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਾਮਬ, ਸੁਮਿਤ੍ਰ, ਪੁਰੁਜਿਤ, ਸ਼ਤਜਿਤ, ਸਾਹਸ੍ਰਜਿਤ, ਵਿਜਯ, ਚਿਤ੍ਰਕੇਤੁ, ਵਸੁਮਾਨ, ਦ੍ਰਵਿਡ਼, ਤੇ ਕਰਤੁ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਨਜਿਤ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀਰਚੰਦਰ, ਅਸ਼ਵਸੇਨ, ਚਿਤ੍ਰਗੁ, ਵੇਗਵਾਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼, ਆਮਾ, ਸ਼ੰਕੁ, ਵਸੁ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਤੇ ਕੁੰਤੀਰ ਹਨ। ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਸ਼੍ਰੁਤਾ, ਕਵੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼, ਵੀਰ, ਸੁਬਾਹੁ, ਭਦਰਾ, ਏਕਲਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਦਰਸ਼ਾ, ਪੂਰਨਮਾਸਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੋਮਕਾ। ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਘੋਸ਼ਾ, ਗਾਤਰਵਾਨ, ਸਿੰਹ, ਬਲਾ, ਪ੍ਰਭਲਾ, ਉਰਧਵਗਾ, ਮਹਾਸਕਤੀ, ਸਹਾ, ਓਜਾ, ਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਹਨ। ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕਾ, ਹर्षਾ, ਅਨਿਲਾ, ਗ੍ਰਿਧਰਾ, ਵर्धਨਾ, ਅਨਨਦਾ, ਮਹਾਸ਼ਾ, ਪਾਵਨਾ, ਵਹਨੀ ਅਤੇ ਖੁਧੀ ਹਨ। ਭਦਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੰਗਰਾਮਜਿਤ, ਬ੍ਰਹਤਸੇਨਾ, ਸ਼ੂਰਾ, ਪ੍ਰਹਰਣਾ, ਅਰਿਜਿਤ, ਜਯਾ, ਸੁਭਦਰਾ, ਵਾਮਾਯੂ, ਤੇ ਸਤਯਕਾ ਹਨ। ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦੀਪਤਿਮਾਨ, ਤਾਮਰਾ, ਤਪਤਾ ਆਦਿ ਹਨ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰੁਕਮਾਵਤੀ—ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਧੀ—ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਜੋ ਭੋਜਕਟ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹੀ ਗਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਰੁਕਮੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਨਿੰਦਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਹੀ? ਇਹ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੋ।" ਯੋਗੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ, ਵਰਤਮਾਨ, ਪਰਲੇਂ, ਦੂਰ ਜਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਵਯੰਵਰ ਵਿਚ, ਰੁਕਮਾਵਤੀ ਨੇ ਕਾਮਦੇਵ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ; ਉਹ ਨੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਰੁਕਮਾਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਥ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਰੁਕਮੀ, ਆਪਣੀ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਧੀ ਆਪਣੇ ਭਾਣਜੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਤੀ ਰੋਚਨਾ ਨੂੰ ਅਨਿਰੁੱਧ—ਹਰੀ ਦੇ ਪੋਤੇ—ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ, ਵੈਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭੈਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮਮਤਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ, ਰੁਕਮਿਨੀ, ਰਾਮਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਾਮਬ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਆਦਿ ਸਭ ਭੋਜਕਟ ਸ਼ਹਿਰ ਗਏ। ਵਿਆਹ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਜੂਆ ਵਿਚ ਹਰਾਏ। "ਇਹ ਜੂਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ," ਕਿਹਾ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ। ਰਾਮਾ ਨੇ ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ, ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਨਕਦ ਰੱਖ ਕੇ ਹਾਰਿਆ; ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਦਾ ਮਜਾਕ ਉਡਾਇਆ, ਦੰਦ ਦਿਖਾ ਕੇ ਹੱਸਿਆ, ਜੋ ਹਲਾਯੁਧਾ (ਬਲਰਾਮ) ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਲੱਖ ਨਕਦ ਰੱਖ ਕੇ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ, ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਧੋਖਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਿੱਤਿਆ।" ਬਲਰਾਮ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਨਕਦ ਰੱਖ ਕੇ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ। ਫੇਰ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ, ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਫਿਰ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਜਿੱਤਿਆ, ਗਵਾਹ ਦੱਸਣ।" ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ: "ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਜੂਆ ਜਿੱਤਿਆ, ਰੁਕਮੀ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।" ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੀ ਉਗਰਨਾ ਕੀਤੀ, ਦੁਰਜਨ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ (ਬਲਰਾਮ) ਦਾ ਮਜਾਕ ਉਡਾਇਆ: "ਤੁਸੀਂ ਜੂਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਗਵਾਲੇ ਹੋ; ਰਾਜੇ ਜੂਆ ਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਸਲੂਕੀ ਤੇ ਮਜਾਕ ਤੋਂ ਬਲਰਾਮ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੰਦ ਦਿਖਾ ਕੇ ਹੱਸਿਆ ਸੀ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਦਸਵੇਂ ਪੈਰ 'ਤੇ ਪਕੜ ਕੇ ਦੰਦ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਹੋਰ ਰਾਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ, ਟੰਗਾਂ, ਤੇ ਸਿਰ ਗਦਾ ਨਾਲ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਰੁਕਮੀ ਦੇ ਮਰਨ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ—ਰੁਕਮਿਨੀ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਵਿਚ ਮਮਤਾ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ—ਨ ਇਸ ਕੰਮ ਦੀ ਨ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ, ਨ ਨਿੰਦਿਆ। ਫਿਰ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਤੇ ਦਸ਼ਾਰਹਾ ਭੋਜਕਟ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾਸਥਲੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਛਾਂਹ ਹੇਠ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨੇ ਬਾਣ ਦੀ ਧੀ ਊਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰੀ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਹੋ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਬਾਣ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬਲੀ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ—ਉਹੀ ਬਲੀ ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਬਾਣ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ, ਸਨਮਾਨਿਤ, ਦਾਨੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਸਚਾਈ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਸੋਣਿਤਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਮਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਤਾਂਡਵ ਨਾਚ ਦੌਰਾਨ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਾਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਭਗਵਾਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਆਸ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦਾ। ਬਾਣ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਚੁਣਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਮਦ ਵਿਚ, ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹੇ, ਆਪਣਾ ਤਜਲਦੀ ਤਾਜ ਪਾ ਕੇ। "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਮਾਲਕ, ਉਹ ਜੋ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਅਮਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਬਲਰਾਮ, ਰੁਕਮਿਨੀ, ਰੁਕਮੀ, ਅਨਿਰੁੱਧ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਦੇ ਵਿਆਹ, ਵੈਰ, ਜੂਆ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਮਮਤਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਵਿਆਪਕ ਹੋਈਆਂ।