ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਜਗਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ, ਖਿਲਦੇ ਕਵਲ ਜਿਹੇ ਚਿਹਰੇ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਯਾ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬਾਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਚਲਾਕੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਭਗਵਾਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨੀਆਂ, ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀਆਂ ਬਾਤਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੋਹਕ ਚਲਾਂ ਵੀ ਬੇਅਸਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ਼ਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮੁਸਕਾਨ, ਨਜ਼ਰ, ਸਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਗਲੇ ਲੱਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੀਆਂ, ਆਸਨ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਪੈਰ ਧੋਦੀਆਂ, ਪਾਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ, ਚਮਚਾ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੂਲਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਾਲ ਸਵਾਰਦੀਆਂ, ਵਿਛੋਣੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅੱਠ ਰਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣਾ, ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ, ਚਾਰੁਦੇਹ, ਸੁਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਗੁਪਤਾ, ਭਦਰਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਚੰਦਰ, ਵਿਚਾਰੁ ਅਤੇ ਚਾਰੁ। ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਸਾਤਯਭਾਮਾ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਭਾਨੁ, ਸੁਭਾਨੁ, ਸਵਰਭਾਨੁ, ਪ੍ਰਭਾਨੁ, ਭਾਨੁਮਾਨ, ਚੰਦ੍ਰਭਾਨੁ, ਬ੍ਰਹਦਭਾਨੁ, ਰਤਿਭਾਨੁ, ਸ਼੍ਰੀਭਾਨੁ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨੁ। ਜਾਮਬਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ: ਸਾਮਬਾ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ, ਪੁਰੁਜਿਤ, ਸ਼ਤਾਜਿਤ, ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ, ਵਿਜਯ, ਚਿਤ੍ਰਕੇਤੁ, ਵਸੁਮਾਨ, ਦ੍ਰਾਵਿਡ, ਕ੍ਰਤੁ। ਨਾਗਨਜਿਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਵੀਰਚੰਦਰ, ਅਸ਼ਵਸੇਨਾ, ਚਿਤ੍ਰਗੁ, ਵੇਗਵਾਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਆਮਾ, ਸ਼ੰਕੁ, ਵਸੁ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਕੁੰਤੀਰ। ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ: ਸ਼੍ਰੁਤਾ, ਕਵੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਵੀਰਾ, ਸੁਬਾਹੁ, ਭਦਰਾ, ਏਕਲਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਦਰਸ਼ਾ, ਪੂਰਨਮਾਸਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੋਮਕਾ। ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ: ਪ੍ਰਘੋਸ਼ਾ, ਗਾਤਰਵਾਨ, ਸਿੰਘ, ਬਲਾ, ਪ੍ਰਭਲਾ, ਊਰਧਵਗਾ, ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ, ਸਹਾ, ਓਜਾ, ਅਪਰਾਜਿਤਾ। ਮਿਤਰਵਿੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ: ਵ੍ਰਿਕਾ, ਹਰਸ਼ਾ, ਅਨਿਲਾ, ਗ੍ਰਿਧਰਾ, ਵਰਧਨਾ, ਅੰਨਾਦਾ, ਮਹਾਸ਼ਾ, ਪਾਵਨਾ, ਵਹਨੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਧੀ। ਭਦਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ: ਸੰਗ੍ਰਾਮਜਿਤ, ਬ੍ਰਹਤਸੇਨਾ, ਸ਼ੂਰਾ, ਪ੍ਰਹਰਣਾ, ਅਰਿਜਿਤ, ਜਯਾ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਵਾਮਾਯੂ, ਸਤ੍ਯਕਾ। ਰੋਹਿਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ: ਦੀਪਤਿਮਾਨ, ਤਾਮਰਾ, ਤਪਤਾ ਆਦਿ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਰੁਕਮਵਤੀ (ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਧੀ) ਤੋਂ, ਭੋਜਕਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ ਲੱਖਾਂ 'ਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸोल੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕਿਵੇਂ ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੁਆਰਾ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੋ।" ਯੋਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਵ, ਭਵਿੱਖ, ਵਰਤਮਾਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੂਰ ਜਾਂ ਲੁਕਿਆ ਸਭ ਕੁਝ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ, ਰੁਕਮਵਤੀ ਨੇ ਕਾਮਦੇਵ ਜਿਹਾ, ਅਨੇਕ ਵਿਅੰਗ ਵਾਲਾ, ਚੁਣਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਲੜਾਈ 'ਚ ਰੁਕਮਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ।" ਰੁਕਮੀ, ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਭੈਣ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੀ ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੌਤ ਰੋਚਨਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਅਨਿਰੁੱਧ (ਹਰੀ ਦੇ ਪੌਤ) ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ, ਵਿਰੋਧ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭੈਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ; ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਅਣੁਕੂਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਬਾਂਧੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ। ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ, ਰੁਕਮਣੀ, ਰਾਮਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਸਾਮਬਾ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਭੋਜਕਟ ਨਗਰ ਗਏ। ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। "ਇਹ ਜੂਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ," ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਰ ਹਾਰ ਵੱਡੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ। ਰਾਮਾ ਨੇ ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ, ਫਿਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਅ ਲਾਇਆ; ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ, ਦੰਦ ਦਿਖਾ ਕੇ ਹੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਲਾਯੁਧ (ਬਲਰਾਮ) ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦਾਅ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਧੋਖਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਿੱਤਿਆ।" ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬਲਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਨਮ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਦਸ ਲੱਖ ਦਾਅ ਲਾਇਆ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ, ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਧੋਖਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਿੱਤਿਆ, ਗਵਾਹ ਦੱਸਣ।" ਤਦ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ: "ਦਾਅ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਹੀ ਜਿੱਤਿਆ, ਰੁਕਮੀ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।" ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ, ਮੰਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋਕੇ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ (ਬਲਰਾਮ) ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ। "ਤੁਸੀਂ ਜੂਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਗਵਾਲੇ ਹੋ, ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋ; ਰਾਜੇ ਜੂਆ ਅਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਰੁਕਮੀ ਵੱਲੋਂ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਗਿਆ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਉਠਾ ਕੇ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦਸਵੇਂ ਪੈਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਫ਼ੁਰਤੀ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੇ—ਉਹੀ ਜੋ ਦੰਦ ਦਿਖਾ ਕੇ ਹੱਸਿਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਰਾਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਪੱਟ ਅਤੇ ਸਿਰ ਗਦੇ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਜਦ ਰੁਕਮੀ, ਆਪਣੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਹਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ) ਨੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਡੋਰ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਤਾ ਉਸ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਨਿੰਦਾ। ਫਿਰ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਰਥ 'ਤੇ ਬਠਾ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਭੋਜਕਟ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾਥਲੀ ਵਲ ਲਿਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਛਾਂ 'ਚ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੀ ਧੀ ਊਸ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।