ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਗੋਕਾਰਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੁਖ ਭਰੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਰਤੂਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ। ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਦੁੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਦੋਸਤ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਭਰਾ, ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਓ!" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਕਾਰਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ। ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ।" ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਚਾਹੇ ਸੌ ਵਾਰੀ ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਪਾਏ ਸੋਚ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਕਾਰਣ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਸੌ ਵਾਰੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਤਾਂ ਵਾਕਈ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਉਪਾਏ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਗੋਕਾਰਣ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਸੋਚ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਸਵੇਰੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਇਆ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਗੋਕਾਰਣ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਪੰਡਤ, ਯੋਗੀ, ਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਸਭ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਸਭ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਮੰਨਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਗੋਕਾਰਣ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤੇਜ ਗਤੀ ਰੋਕੀ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।" ਦੂਰੋਂ ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਸਾਫ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ—ਇਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ। ਸਭ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕੰਮ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਸਾਨ ਹੈ।" ਗੋਕਾਰਣ ਨੇ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰਕੇ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਏ—ਲੰਗੜੇ, ਅੰਨੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਏ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਅਚੰਭਾ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਜਦ ਗੋਕਾਰਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ ਕਥਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਵੀ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਇधर-ਉਧਰ ਥਾਂ ਲੱਭਦਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਇੱਕ ਸੱਤ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਂਸ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਛੇਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂਕਿ ਕਥਾ ਸੁਣ ਸਕੇ। ਹਵਾ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਹਿ ਨਾ ਸਕਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਗੋਕਾਰਣ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਵੈਸ਼ਨਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਨੇ ਸਬ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਪਹਿਲੀ ਸਕੰਧ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਥਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਅਖੀਰ, ਜਦ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਅਚੰਭਤ ਘਟਨਾ ਹੁੰਦੀ—ਬਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗੰਢ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਭ ਨੇ ਦੇਖਿਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟੀ, ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਤੀਜੀ, ਇਉਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਗੰਢਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਭੂਤ-ਅਵਸਥਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ—ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਰੰਗ, ਮਸਤਕ ਤੇ ਮੁਕੁਟ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਗੋਕਾਰਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਧੰਨ ਹੈ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਧੰਨ ਹੈ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੰਬਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਥਾ ਸਾਡੀ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਕਰੇਗੀ। ਭਾਵੇਂ ਪਾਪ ਨਵੇਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ, ਹਲਕੇ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਬੋਲ, ਮਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸੁਆਹ ਵਾਂਗ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੋਟਾ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਰੀਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇ? ਇਹ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ, ਨੱਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਗੰਧੀਲਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਮਲ ਦਾ ਘੜਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਬੁਢਾਪੇ, ਦੁੱਖ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਬੀਮਾਰੀ, ਦੁਖਾਂ, ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਨਾਸਵੰਤਤਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਆਖਰ ਕੀੜਿਆਂ, ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਜਿਹੇ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਕਦੇ ਸਥਿਰ ਫਲ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਸਵੇਰੇ ਬਣਾਇਆ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਸਰੀਰ ਐਸੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਥਿਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਇਥੇ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇਹੀ ਇਕਲਾ ਉਪਾਏ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਬੁਲਿਆਂ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਕੇਵਲ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਕੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟਣਾ ਤਾਂ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟਣੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ।" "ਕਥਾ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਮਨ ਕਥਾ ਰੂਪੀ ਤੀਰਥ ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਮੈਲ ਨੂੰ ਧੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਦ ਹੀ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾ ਤੇਜ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।