ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਅਪਕ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਇਕ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਗ੍ਰਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਆਮ ਗ੍ਰਹਸਥ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ। ਫਿਰ, ਹਰੇਕ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੱਸ-ਦੱਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਅਤੇ ਨੌਂਵੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਹੋਰ ਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਗੁਣਵਾਨ, ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਅਚੂਤ—ਜੋ ਕਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ। ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਨੈਣ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅਦਾਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਅੱਗੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਭਗਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਹਾਲਾਤ ਦੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਦਾਵਾਂ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਨਾਰੀ-ਰੂਪ ਦੇ ਸਭ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤ ਕੇ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਛਮੀਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਸਤ੍ਰੀਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤਾੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਅਤਿ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਸੀ, ਨਜ਼ਰ, ਛੂਹ ਤੇ ਅਲਿੰਗਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ—ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੀਆਂ, ਆਸਨ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਪੈਰ ਧੋਦੀਆਂ, ਪਾਨ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ, ਪੱਖਾ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਾਲ ਸੰਵਾਰਨਾ, ਸੈਜ ਸਜਾਉਣਾ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਦੱਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੱਠ ਰਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣਾ, ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ, ਚਾਰੁਦੇਹ, ਸੁਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਗੁਪਤ, ਭਦ੍ਰਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਚੰਦ੍ਰ, ਵਿਚਾਰੁ, ਚਾਰੁ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ—ਇਹ ਸਭ ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਸਤੀਭਾਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਭਾਨੁ, ਸੁਭਾਨੁ, ਸਵਰਭਾਨੁ, ਪ੍ਰਭਾਨੁ, ਭਾਨੁਮਾਨ, ਚੰਦ੍ਰਭਾਨੁ, ਬ੍ਰਹਦਭਾਨੁ, ਰਤਿਭਾਨੁ, ਸ੍ਰੀਭਾਨੁ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨੁ। ਜਾਮਬਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਸਾਮਬ, ਸੁਮਿਤ੍ਰ, ਪੁਰੁਜਿਤ, ਸ਼ਤਜਿਤ, ਸਾਹਸਰਜਿਤ, ਵਿਜਯ, ਚਿਤ੍ਰਕੇਤੁ, ਵਸੁਮਾਨ, ਦ੍ਰਵਿੜ, ਤੇ ਕਰਤੁ। ਨਾਗਨਜਿਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ: ਵੀਰ ਚੰਦ੍ਰ, ਅਸ਼ਵਸੇਨ, ਚਿਤ੍ਰਗੁ, ਵੇਗਵਾਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼, ਆਮਾ, ਸ਼ੰਕੁ, ਵਸੁ, ਸ੍ਰੀਮਾਨ, ਕੁੰਤਿਰ। ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਸ਼੍ਰੁਤ, ਕਵੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼, ਵੀਰ, ਸੁਬਾਹੁ, ਭਦ੍ਰ, ਏਕਲ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਦਰਸ਼, ਪੂਰਨਮਾਸਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੋਮਕ। ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਪ੍ਰਘੋਸ਼, ਗਾਤ੍ਰਵਾਨ, ਸਿੰਘ, ਬਲ, ਪ੍ਰਭਲ, ਊਰਧਵਗ, ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ, ਸਹ, ਓਜ ਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤ। ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਵ੍ਰਿਕ, ਹਰਸ਼, ਅਨਿਲ, ਗ੍ਰਿਧਰ, ਵਰਧਨ, ਅੰਨਾਦ, ਮਹਾਸ਼ਾ, ਪਾਵਨ, ਵਹਿਨੀ ਤੇ ਕਸ਼ੁਧੀ। ਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਸੰਗ੍ਰਾਮਜਿਤ, ਬ੍ਰਹਤਸੇਨ, ਸ਼ੂਰ, ਪ੍ਰਹਰਣ, ਅਰਿਜਿਤ, ਜਯ, ਸੁਭਦ੍ਰ, ਵਾਮਾਯੁ, ਸਤ੍ਯਕ। ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਦੀਪਤਿਮਾਨ, ਤਾਮ੍ਰ, ਤਪਤਾ ਆਦਿ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਧੀ ਰੁਕਮਵਤੀ, ਜੋ ਭੋਜਕਟ ਨਗਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੁਆਰੀ ਸੀ, ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਿਚ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਕਿਵੇਂ ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਅਾਹ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਹਾਣੀ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਯੋਗੀ ਜਨ ਪਿਛਲੇ, ਭਵਿੱਖ, ਵਰਤਮਾਨ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੂਰ ਜਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰੁਕਮਵਤੀ ਦੇ ਸਵੰਯਵਰ ਵਿਚ, ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਗੁਣ ਸਨ, ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਤੇ ਰੁਕਮਵਤੀ ਨੂੰ ਰਥ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਪਣੇ ਭਾਣਜੇ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੀ ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਤੀ ਰੋਚਨਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਨ ਵਿਚ ਵੈਰ ਸੀ, ਪਰ ਭੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਮੰਗਲਮਈ ਸਮੇਂ, ਰੁਕਮਣੀ, ਰਾਮਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਾਮਬ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਆਦਿ ਸਭ ਭੋਜਕਟ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦ ਵਿਆਹ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਆਦਿ ਕਈ ਰਾਜੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਪਾਸੇ (ਜੂਏ) ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦੇਵੇ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ "ਇਹ ਤਾਂ ਪਾਸਾ ਖੇਡਣਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ", ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸਾ ਖੇਡਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮਾ ਨੇ ਸੌ, ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ, ਤੇ ਫਿਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਸਾ ਲਾਇਆ। ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਵਿਖਾ ਕੇ ਮਖੌਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹਲਾਧਰ ਨੂੰ ਸਹਿਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਸਾ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਬਲਰਾਮ ਜਿੱਤ ਗਏ। ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਧੋਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਿੱਤਿਆ ਹਾਂ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਉੱਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਸਾ ਲਾਇਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਠੀਕ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਫਿਰ ਵੀ ਧੋਖਾ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਂ ਜਿੱਤਿਆ ਹਾਂ, ਗਵਾਹ ਦੱਸਣ।" ਅਚਾਨਕ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗੋਂ ਵਾਜ ਆਈ, "ਇਹ ਪਾਸਾ ਸਿਰਫ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਰੁਕਮੀ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਰਫ ਬੋਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਪਰ ਰੁਕਮੀ, ਮੰਦਬੁਧੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਉਕਸਾਏ ਤੇ ਵਿਧੀ ਦੇ ਕਹਿਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰ ਗਿਆ ਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਮਖੌਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਤੁਸੀਂ ਗਵਾਲੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ, ਪਾਸਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਰਾਜੇ ਪਾਸਾ ਖੇਡਦੇ ਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਈਆਂ ਨਿੰਦਿਆ ਤੇ ਰੁਕਮੀ ਵਲੋਂ ਮਖੌਲ ਸਹਿ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੁਸਲ ਉਠਾ ਕੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੱਸਵੇਂ ਪੈਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਫੜ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ—ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਜੋ ਬਲਰਾਮ ਉੱਤੇ ਦੰਦ ਵਿਖਾ ਕੇ ਹੱਸਿਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਰਾਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, رانਾਂ, ਤੇ ਸਿਰ ਮੁਸਲ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਹੋ ਕੇ, ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਜਦ ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਦਾ ਸਾਲਾ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਨੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਭੰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਉਸ ਕੰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਨਿੰਦਾ।