ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ— ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਿਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਅਤੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹੋ—ਇਹ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭੌਂ ਤਾਕਤਮੰਦ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ?” ਉਹ ਆਗਲੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਭਾਵੇਂ ਸਧੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਣਕ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਵਾਂਗ ਲੈ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੱਭਿਆ।” “ਤੁਸੀਂ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਅੰਬਰਿਸ਼, ਨਹੁਸ਼, ਗਿਆ—ਇਹ ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜੇ—ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਜੋ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਰਸਤਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਂਦੇ?” “ਤੁਾਡੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ, ਜੋ ਸਤਜਨ ਵੱਲੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸੁੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਆਸ਼੍ਰਯ ਕੌਣ ਲੱਭੇਗਾ? ਮਰਤ ਲੋਕ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ—ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖਜਾਨੇ—ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।” “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸ਼੍ਰਯ ਹੋਣ। ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਝੂਠ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਲਈ।” “ਅਚੁਤ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪੁਰਸ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਧੇ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਬਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?” “ਮੂਰਖ ਔਰਤ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਚਮੜੀ, ਵਾਲ, ਨਖ, ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ, ਖੂਨ, ਕੀੜੇ, ਵਿਸ਼ਠਾ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਹਵਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਲਾਸ਼।” “ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਵੈ-ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਜਦੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੀ ਸਾਡੀ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਹੈ।” “ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ।” “ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਿਵਾਹਿਤ ਪਰ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਔਰਤ ਦਾ ਮਨ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਨਵੇਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਝਦਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਐਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਘਾਤੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਜੇ ਰੱਖੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਪਰਖਣ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਸਚ ਹੈ।” “ਸੁੰਦਰ ਰਾਣੀ, ਜੇ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਗਤ ਹੈ।” “ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਢੋਲਿਆ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ।” “ਜੋ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਵਿਆਹਤ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਵਰਤ ਨਾਲ, ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਵਲੋਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸਮਝ ਕੇ।” “ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ—ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਨੂੰ—ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੇਨਸੀਬ ਹਨ। ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।” “ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਤੇਰੀ ਭਾਗਾਂ ਵਲੋਂ, ਤੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਰਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—even for women who are difficult to please, whose desires are hard to fulfill, and who indulge in deceit.” “ਗਰਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਐਸੀ ਪਤੀ-ਭਗਤ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਆਏ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਗੁਣ ਸੁਣੇ, ਨੂੰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ।” “ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਗ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਤੂੰ ਉਹ ਅਸਹਿਣੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।” “ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦੂਤ ਰਾਹੀਂ ਗੁਪਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੂੰ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਅਯੋਗ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੀ; ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰਪੂਰ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਦਿਆਂ।” “ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ-ਵਿਆਪਕ ਹਰਿ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਆਪਣੇ ਹਰ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਗ੍ਰਹਸਥ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗ੍ਰਹਸਥ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਹਰ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦਸ-ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੌਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ; ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ।” “ਅਚੁਤ, ਜੋ ਘਰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਯਮਾਨ ਰਹਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਰਾਜ-ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸਵਭਾਵ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ।” “ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰੇ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੋਹਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲੀ।” “ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਅਤੇ ਭਾਵ-ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਭੌਂ ਦੇ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਾਮ-ਦੇਵ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ।” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਸਕਾਨ, ਨਜ਼ਰ, ਛੂਹ, ਅਤੇ ਗਲੇ ਲੱਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ।” “ਸੈਂਕੜੇ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ—ਸਵਾਗਤ, ਆਸਨ, ਪੈਰ ਧੋਣ, ਪਾਨ, ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ, ਚੰਵਰ, ਸੁਗੰਧੀ ਹਾਰ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਵਿਛੋਣਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ।” “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਠ ਰਾਣੀਆਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲੈਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ।” “ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਨਾ, ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ, ਚਾਰੁਦੇਹ, ਸੁਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਗੁਪਤਾ, ਭਦ੍ਰਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਚੰਦਰ, ਵਿਚਾਰੁ, ਚਾਰੁ, ਇਹ ਦਸ; ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ।” “ਭਾਨੁ, ਸੁਭਾਨੁ, ਸਵਰਭਾਨੁ, ਪ੍ਰਭਾਨੁ, ਭਾਨੁਮਾਨ, ਚੰਦ੍ਰਭਾਨੁ, ਬ੍ਰਹਦਭਾਨੁ, ਰਤਿਭਾਨੁ—ਇਹ ਅੱਠ; ਸ਼੍ਰੀਭਾਨੁ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨੁ—ਇਹ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਦੇ ਹਨ।” “ਸਾਮਬ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ, ਪੁਰੁਜਿਤ, ਸ਼ਤਜਿਤ, ਸਹਸਰਜਿਤ, ਵਿਜਯ, ਚਿਤ੍ਰਕੇਤੁ, ਵਸੁਮਾਨ, ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਕਰਤੁ—ਇਹ ਜਾਮਬਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਸਾਮਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ।” “ਵੀਰਚੰਦਰ, ਅਸ਼ਵਸੇਨਾ, ਚਿਤ੍ਰਗੁ, ਵੇਗਵਾਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਆਮਾ, ਸ਼ੰਕੁ, ਵਸੁ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਕੁੰਤਿਰ—ਇਹ ਨਾਗਨਜਿਤ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।” “ਸ਼੍ਰੁਤਾ, ਕਵੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਵੀਰਾ, ਸੁਬਾਹੁ, ਭਦਰਾ, ਏਕਲਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਦਰਸ਼ਾ, ਪੂਰਨਮਾਸਾ, ਸੋਮਕਾ—ਇਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।” “ਪ੍ਰਘੋਸ਼ਾ, ਗਾਤ੍ਰਵਾਨ, ਸਿੰਹ, ਬਲਾ, ਪ੍ਰਭਲਾ, ਊਰਧਵਗਾ, ਮਹਾਸਕਤੀ, ਸਹਾ, ਓਜਾ, ਅਪਰਾਜਿਤਾ—ਇਹ ਮਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।” “ਵ੍ਰਿਕਾ, ਹਰਸ਼ਾ, ਅਨਿਲਾ, ਗ੍ਰਿਧ੍ਰਾ, ਵਰਧਨਾ, ਅੰਨਾਦਾ, ਮਹਾਸਾ, ਪਾਵਨਾ, ਵਹਨੀ, ਖ਼ੁਧੀ—ਇਹ ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।” “ਸੰਗਰਾਮਜਿਤ, ਬ੍ਰਹਤਸੇਨਾ, ਸ਼ੂਰਾ, ਪ੍ਰਹਰਣਾ, ਅਰਿਜਿਤ, ਜਯਾ, ਸੁਭਦਰਾ, ਵਾਮਾਯੂ, ਸਤ੍ਯਕਾ—ਇਹ ਭਦਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।” “ਦੀਪਤਿਮਾਨ, ਤਾਮਰਾ, ਤਪਤਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ—ਇਹ ਰੋਹਿਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਧੀ ਰੁਕਮਵਤੀ ਤੋਂ, ਭੋਜਕਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ।” “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾਵਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਘਰ-ਘਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿਰਾਸਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਸਾਰ ਗਈ।