ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲਕਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਗਤਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੀ ਸੂਹਾਵਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਖ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ—ਅਜਿਹਾ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭੰਵਣੀ ਵਲੋਂ ਕਾਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵਰਗੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਵਰਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। ਹੇ ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਬੋਲ ਭਾਵੇਂ ਸਾਦੇ ਲੱਗਣ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਣਕਾਰ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਵਾਂਗ ਲਿਜਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਅੰਬਰীਸ਼, ਨਹੁਸ਼ ਤੇ ਗਯਾ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਜੋ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪੰਥ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਂਦੇ? ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਤਪੁਰਖ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੱਭੇ? ਪਰ ਆਮ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਮਾਇਆ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਅੰਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਾਨ, ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਯਥਾ ਸ਼ਕਤੀ ਪੂਜਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਗਲੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਰਹਿਣ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆ ਕੇ, ਝੂਠ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਉਥੇ ਮਰਦ, ਚਾਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਦਿਤੀ ਹੋਵੇ, ਗਧੇ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਬਿੱਲੀਆਂ ਜਾਂ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਿਹੜੀ ਮੂਰਖ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੁਗੰਧ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚਮੜੀ, ਵਾਲ, ਨਖ, ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ, ਖੂਨ, ਕੀੜੇ, ਮਲ, ਕਫ਼, ਪਿੱਤ ਤੇ ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਲਾਸ਼। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ। ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਵੀ। ਇੱਕ ਵਿਅਭਿਚਾਰੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਦਾ ਮਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਵੇਂ ਵਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਅਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਜੇ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਰਾਣੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵੇਖਣ ਲਈ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਮੇਰੀ ਹੀ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਅਨਨ੍ਯ ਭਗਤ ਹੈਂ। ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਤੇਰਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਭਾਵ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਤਤ ਕੀਤਾ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਾਇਆ। ਜੋ ਲੋਕ ਵਿਆਹੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ austerity ਅਤੇ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਦਾਤਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ, ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਦੌਲਤ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰੀ ਸੁਖ ਜਾਂ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੇਅਕਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਨਰਕ ਵੀ ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਸੁਖਦਾਈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਗ੍ਰਿਹਣੀ, ਤੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਉਹ ਚਲਾਕੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਹੇ ਅਭਿਮਾਨਣੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਆਏ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਜਦ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਉਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਗਈ, ਕੇਵਲ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੂਤ ਰਾਹੀਂ ਗੁਪਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਅਯੋਗ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਡਿੱਠੀ ਰਹੀ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਰਾ ਉਤਨਾ ਹੀ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰਿ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹਰ ਇਕ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਜੀ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਫਿਰ, ਹਰ ਇਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦਸ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਹਰ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਨੌਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜੋ ਕਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਰਾਣੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਦੀਆਂ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜੇ ਚਿਹਰੇ, ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਜਲਾਲ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਆਂ। ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਦਾਵਾਂ, ਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰੇਮ-ਪੂਰਨ ਬਚਨ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਤੀਰ ਵਰਗੀ ਕਲਾ ਵਰਤ ਕੇ ਵੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਡੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਮੁਸਕਾਨ, ਨਿਗਾਹ, ਛੂਹ, ਤੇ ਅੰਗਲਗਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੀਆਂ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੀਆਂ, ਆਸਨ ਲਾਉਂਦੀਆਂ, ਪੈਰ ਧੋਦੀਆਂ, ਪਾਨ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਆਰਾਮ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ, ਪੰਖਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਕੇਸ ਸਵਾਰਦੀਆਂ, ਸੈਜ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਦਸ-ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੱਠ ਰਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ। ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣਾ, ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ, ਮਹਾਬਲੀ ਚਾਰੁਦੇਹਾ, ਸੁਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਗੁਪਤ, ਭਦ੍ਰਚਾਰੁ ਅਤੇ ਹੋਰ। ਚਾਰੁਚੰਦ੍ਰਾ, ਵਿਚਾਰੁ ਅਤੇ ਚਾਰੁ—ਇਹ ਦਸਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਭਾਨੁ, ਸੁਭਾਨੁ, ਸਵਰਭਾਨੁ, ਪ੍ਰਭਾਨੁ, ਭਾਨੁਮਾਨ, ਚੰਦਰਭਾਨੁ, ਬ੍ਰਹਦਭਾਨੁ, ਰਤਿਭਾਨੁ—ਇਹ ਅੱਠ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀਭਾਨੁ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨੁ—ਇਹ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਸਤਭਾਮਾ ਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਬ, ਸੁਮਿਤ੍ਰ, ਪੁਰੁਜਿਤ, ਸ਼ਤਜਿਤ ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ। ਵਿਜਯ, ਚਿਤ੍ਰਕੇਤੁ, ਵਸੁਮਾਨ, ਦ੍ਰਵਿਡ ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁ—ਇਹ ਜਾਮਬਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਸਾਂਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ। ਵੀਰਚੰਦ੍ਰਾ, ਅਸ਼੍ਵਸੇਨਾ, ਚਿਤ੍ਰਗੁ, ਵੇਗਵਾਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਆਮਾ, ਸ਼ੰਕੁ, ਵਸੁ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਤੇ ਕੁੰਤਿਰ—ਇਹ ਨਾਗਨਜਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੁਤ, ਕਵੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਵੀਰ, ਸੁਬਾਹੁ, ਭਦ੍ਰ, ਏਕਲ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸਾ—ਇਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਸੋਮਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਘੋਸ਼, ਗਾਤ੍ਰਵਾਨ, ਸਿੰਘ, ਬਲਾ, ਪ੍ਰਭਲਾ, ਊਰਧਵਗ, ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ, ਸਹਾ, ਓਜਾ ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ—ਇਹ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਵ੍ਰਿਕਾ, ਹਰਸ਼, ਅਨਿਲ, ਗ੍ਰਿਧ੍ਰ, ਵਰਧਨ, ਅੰਨਾਦ, ਮਹਾਸ਼ਾ, ਪਾਵਨ, ਵਹਿਨੀ—ਇਹ ਮਿਤਰਵਿੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਖੁਧਿ ਵੀ। ਸੰਗ੍ਰਾਮਜਿਤ, ਬ੍ਰਹਤਸੇਨਾ, ਸ਼ੂਰ, ਪ੍ਰਹਰਣ, ਅਰਿਜਿਤ, ਜਯ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਵਾਮਾਯੂ, ਸਤਯਕਾ—ਇਹ ਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਮਹਾਨ ਹੋਏ।