ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੂਤ ਬੜੀ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਸ਼-ਹਵਾਸ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ। ਇਸ ਇਕ ਕੰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਪਾਪੀ ਭੂਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਭੂਤ, ਜੋ ਕਿ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਸੀ, ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਹਾਂ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨਾਮ ਹੈ ਮੇਰਾ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਨਾਸ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਇਹ ਦੁਖੀ ਅਵਸਥਾ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਭਾਗ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਓਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ, ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ!'' ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰਾਧ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੇ ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਧ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ।'' ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੌ ਵਾਰੀ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰ ਲਵੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਪਾਅ ਸੋਚ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਉੱਧਾਰ ਹੋ ਸਕੇ।'' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਕਰਣ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। "ਜੇ ਸੌ ਵਾਰੀ ਸ਼੍ਰਾਧ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਉਪਾਅ ਲੱਭਾਂਗਾ ਤੇ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।'' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਸੋਚ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਨੀਂਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਉਹ ਆਇਆ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਕਤਾ ਤੇ ਪੰਡਤ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ। ਫਿਰ, ਸਭ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਾਲ ਰੋਕ ਲਈ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਖੀ, ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।" ਦੂਰੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਸਾਫ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਸੁਨਾਓ—ਇਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।'' ਇਹ ਗੱਲ ਸਭ ਨੇ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਸਭ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਕੰਮ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਸਾਨ ਹੈ।'' ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਣ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ—ਲੰਗੜੇ, ਅੰਨੇ, ਬੁੱਢੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆ ਗਏ। ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਬਣੀ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਵੀ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੱਤ ਗਾਂਠਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਂਸ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਬਾਂਸ ਦੇ ਥੱਲੇ ਵਾਲੇ ਛੇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਲੀ ਭੂਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਿਆ, ਬਾਂਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵਸ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਣ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਨੇ ਸਾਫ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਥਾ ਪਹਿਲੇ ਸਕੰਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਕਥਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਘਟਨਾ ਹੁੰਦੀ—ਬਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗਾਂਠ ਵੱਜ ਕੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ, ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖਿਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਗਾਂਠ ਟੁੱਟੀ, ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਤੀਜੀ ਗਾਂਠ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤੋਂ ਗਾਂਠਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧ ਸੁਣ ਕੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਤ ਅਵਸਥਾ ਛੁੱਟ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ—ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਸਿਆਹ ਰੰਗ, ਮਸਤਕ ਤੇ ਮੋਹਰ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਗੋਕਰਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬੰਧਨ ਤੇ ਭੂਤ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਧੰਨ ਹੈ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਧੰਨ ਹੈ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਧਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਥਾ ਸਾਡਾ ਤੁਰੰਤ ਉੱਧਾਰ ਕਰੇਗੀ।" "ਚਾਹੇ ਪਾਪ ਨਮੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ, ਹਲਕੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਬੋਲ, ਮਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸਾਰੇ ਇਂਧਣ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਮਜਬੂਤ ਤੇ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਵੀ, ਜੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇਹ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਗੰਦਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਪਖਾਨ ਦਾ ਭਾਂਡਾ।" "ਇਹ ਸਰੀਰ ਬੁਢਾਪੇ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਦੁੱਖੀ, ਭਰਨ ਔਖਾ, ਝੱਲਣ ਔਖਾ, ਗਲਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ।" "ਇਹ ਸਰੀਰ ਆਖ਼ਰ ਕੀੜਿਆਂ, ਗੰਦਗੀ ਤੇ ਰਾਖ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਐਸੇ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਕਦੇ ਟਿਕਦੇ ਨਹੀਂ।" "ਸਵੇਰੇ ਬਣਿਆ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਪਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੀ ਸਥਿਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਇਥੇ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਇਹੀ ਇੱਕੋ ਰਾਹ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਬੁਲੇ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਮਰਨ ਲਈ ਹੀ ਜੰਮਦੇ ਹਨ।" "ਸੁੱਕੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਗਾਂਠ ਟੁੱਟੇ, ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ; ਪਰ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗਾਂਠ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ।