ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ, ਤਦ ਸ੍ਰੀਹਰੀ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਉਤਰ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਠਾਇਆ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂੰਝਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਢਾਢਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਰੁਕਮਣੀ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੀ ਅਰਪਿਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਨੇ ਉਸ ਦੁਖੀ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਸਹਿਣੁਭੂਤੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮਾਣ ਤੇ ਹਾਸੇ ਕਰਕੇ ਉਲਝ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਤਜਨਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਹੀ ਭਗਤ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ—ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਹੋਠ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਕੰਬਦੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ ਤੇ ਭੰਵਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਲਕਿਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਲਜਜਣੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।" ਉਹ ਰੁਕਮਣੀ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਨਰਮ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਲਜਜਣੀ ਅਦਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਸ਼—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ—ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: "ਹਾਂ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਣਗੁਣੀ ਤੇ ਅਗਿਆਨੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ, ਸਭ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਹੇ ਮਹਾਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਲਹਿਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਦਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ, ਪਰ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਰਾਹ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਸੰਸਾਰਕ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਜੋ ਤੇਰਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਤੇਰੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਤਾਕਤਵਰ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਲਾਲਸਾ ਤੇ ਧਨ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲਕਸ਼ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈਂ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਸੰਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ-ਨਾਰੀ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਭੰਵਾਂ ਕਾਲ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ? ਹੇ ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਭਾਵੇਂ ਸਾਦੇ ਲੱਗਣ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਣਕਾਰ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਬਰਿਸ਼, ਨਹੁਸ਼, ਤੇ ਗਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਸਿਆ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਰਸਤਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਫੋਲਦੇ? ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸੁਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਉਂਦੀ ਓਟ ਲੈਣਗੇ? ਪਰ ਆਮ ਲੋਕ, ਜੋ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੱਖੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਸ ਤੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਮੇਰੀ ਓਟ ਰਹਿਣ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈਂ, ਝੂਠ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਅਚੂਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ, ਉਥੇ ਪੁਰਸ਼ ਗਧੇ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਬਿੱਲੀਆਂ ਜਾਂ ਨੌਕਰਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੋ ਮੂਰਖ ਮਹਿਲਾ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਰਸਨਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ—ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਚਮੜੀ, ਵਾਲ, ਨਖ, ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ, ਲਹੂ, ਕੀੜੇ, ਗੰਦਗੀ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਵਾਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ—ਇੱਕ ਚਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਲਾਸ਼—ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਜਦੋਂ ਵਧਾਪੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਇਹੀ ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਂ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲ। ਇੱਕ ਵਿਵਾਹਿਤ ਪਰ ਚੰਚਲ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਮਹਿਲਾ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਵੇਂ ਵੱਲ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਸ੍ਰੀਹਰੀ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਮਜ਼ਾਕੀ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰਖਿਆ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹਨ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਹੀ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਜੋ ਦੰਪਤੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਾਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਸਾਰਕ ਸੁਖ ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੇਅਕਲ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਨਰਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਾਹਤ ਕਰਕੇ ਸੁਖਦਾਈ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਗ੍ਰਿਹਣੀ, ਤੇਰੀ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਣੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਰ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਆਏ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਅਪਾਹਜ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਜੂਏ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਉਹ ਅਸਹਣੀ ਦੁੱਖ ਵੀ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਅਣਯੋਗ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡਟੀ ਰਹੀ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਉਹੀ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।" ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹਰਿ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ, ਹਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ-ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੋਣ। ਫਿਰ, ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੱਸ ਦੱਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਬਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਨੌਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਅਚੂਤ, ਜੋ ਕਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਉਹ ਹਰ ਰਾਣੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਣੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਦੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਨੂੰ ਨਾਹ ਜਾਣ ਸਕੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹੱਥ ਕਮਲ ਵਰਗੇ, ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਤੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਹਾਸੇ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਚਲਾਕ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਨਾਰੀ-ਹਾਵ-ਭਾਵ ਤੇ ਕਾਮ-ਬਾਣਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਡੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਨਜ਼ਰ, ਛੂਹ ਤੇ ਅੰਕਲਾਅ ਲਈ ਲਾਲਾਇਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਸੈਂਕੜੇ ਦਾਸੀਆਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕਰਦੀਆਂ, ਅਸਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਚਰਨ ਧੋਦੀਆਂ, ਪਾਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਆਰਾਮ, ਪੱਖਾ, ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਵਿਛੌਨਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ।