ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਅ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਸੁਣੀਆਂ, ਕਠੋਰ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀਂ, ਤਾਂ ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਦਿਲ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਗਿਆ। ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਹੀਨ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਅੰਸੂਆਂ ਵਿਚ ਰੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ, ਲਾਲ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਾਜਲ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਕਾਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਫ਼ਰਾਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਵਖ਼, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਮਨ, ਅਸਹਿ ਦੁੱਖ, ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਕੰਗਣ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੱਥ ਤੋਂ ਲੁੜਕ ਗਈ, ਪੱਖਾ ਵੀ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਿਸਮ ਤੇ ਮਨ, ਦੋਹਾਂ ਹੀ, ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕੇਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਪਾਵੰਦੀ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਇਆ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉਤਰੇ, ਚਾਰ-ਭੁਜਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੌਮਲ, ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂੰਝਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੰਸੂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁਖੀ ਵਖ਼ ਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲਿਆ। ਰੁਕਮਣੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਮਨ ਅਭਿਮਾਨ ਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਨਾਲ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਇੰਨਾ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ; ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ।" "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਹੋਠ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਾਸੇ ਪਾਸੇ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਭੰਵਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਟੇਢੀ ਲਕੀਰ ਉਭਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਲਈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਭੈਰੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਾਭ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਵੇ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿਚ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਡਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।" ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਨਰਮ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਲਜਜਤ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਬੋਲਿਆ: "ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ, ਜੋ ਨਿਮਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ, ਸਭ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਚ ਮਸਤ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" "ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸਪਰਸ਼ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਲਹਿਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਸਦਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲੋਂ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਤੁਾਡੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਰਾਹ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਾਈ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਸਮਝਣੀ ਔਖੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਹਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਉਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰੀਤ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਬਲਵਾਨ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਭ ਤੇ ਧਨ ਵਿਚ ਅੰਨੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਪਰ ਮਹਾਨ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਨੁੱਖੀ ਲਕੜੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੋ; ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਵਿਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਲਾਹਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹੋ—ਇਹ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭੰਵਾਂ ਕਾਲ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ?" "ਹੇ ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਸਧਾਰਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟਾਂਗ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲੱਭਿਆ।" "ਤੁਾਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ, ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਨਹੁਸ਼, ਤੇ ਗਯਾ—ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਗਏ; ਪਰ ਜੋ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾਲਦੇ?" "ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੁੰਘਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਲੇ ਲੋਕ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਉਂ ਆਸਰਾ ਲੱਭਣਗੇ? ਆਮ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਅੰਨੇ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਘਰ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਰਾਧਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਗਲੇ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਹੋਣ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਭਟਕਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਿਰਾਧਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆ ਕੇ, ਝੂਠ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।" "ਹੇ ਅਚਯੁਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਜੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" "ਜੋ ਮੂਰਖ ਔਰਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚਮੜੀ, ਵਾਲ, ਨਖ, ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ, ਖੂਨ, ਕੀੜੇ, ਮਲ, ਕਫ਼, ਪੀਤ, ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਲਾਸ਼।" "ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਚਾਹਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਜਦੋਂ ਬੁਢੇਪੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਵੋਤਮ ਦਇਆ ਹੈ।" "ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਝੂਠ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਵਾਰੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ।" "ਇੱਕ ਵਿਅਭਚਾਰੀ ਵਿਆਹੀ ਔਰਤ ਵੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਵੇਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਜੇ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਪਤਿਵਰਤਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ ਜਾਂਚਿਆ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਸੁਣਨ ਲਈ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ।" "ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਜੇ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਗਤ ਹੈ।" "ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਤੇਰੀ ਪਤੀ-ਪਿਆਰ ਤੇ ਤੇਰੀ ਪਤਿਵਰਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।" "ਜੋ ਲੋਕ ਵਿਆਹੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਪस्या ਤੇ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਅਭਿਮਾਨੀ, ਮੈਨੂੰ—ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਧਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਪਾ ਕੇ ਵੀ, ਮਾਇਆ ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਭਾਗੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਨਰਕ 'ਚ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਰਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਕਰਕੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਤੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਰਲੇ ਹਨ ਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਛਲ-ਕਪਟ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਹੇ ਅਭਿਮਾਨੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿਚ ਐਨੀ ਪਤਿਵਰਤਾ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਆਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗਿਣਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਭੇਜਿਆ।" "ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਿਅੰਗ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਜੂਏ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੂੰ ਉਹ ਅਸਹਿ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ।" "ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦੂਤ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਗੁਪਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਅਯੋਗ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਅਡੋਲ ਰਹੀ; ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ-ਵਿਆਪਕ ਹਰਿ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਆਪਣੀਆਂ ਹਰ ਇਕ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹੇ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਿਭਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪ ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਹੋਣ।" ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਹਰ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦਸ-ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਬਲਵਾਨ ਸਨ, ਤੇ ਨੌਂਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸੀ।" "ਅਚਯੁਤ, ਜੋ ਕਦੇ ਘਰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਸਲ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ।