ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ فرمایا, "ਹੇ ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲਈ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਗੁਮਾਨ ਵਿਚ ਅੰਨੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਕਰ ਸਕਾਂ, ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਤਾ ਘਟਾ ਸਕਾਂ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹਾਂ—ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਨੀ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਗਹਿਨ ਬਿਨਾ ਦੀ ਰੀਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਐਸੇ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਕਹੇ—ਜੋ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੇ ਸਨ—ਉਹ ਡਰ ਗਈ, ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਘਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਅਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਨਖਾਂ ਵਾਲੀ ਪੈਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੇਖਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਜਲ ਨਾਲ ਭੀੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਸਦੇ ਸਿੰਨੇ, ਜੋ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭੀਗ ਗਏ। ਉਹ ਝੁਕ ਕੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਈ। ਅਸਹਿਣੀ ਪੀੜ, ਡਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸਦਾ ਕੰਗਣ ਢਿੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਲੁੜਕ ਗਿਆ, ਪੱਖਾ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਇਕ ਪੌਦੇ ਵਾਂਗ ਜਿਹੜਾ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ, ਅਚਾਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਬੇੜੀ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਇਆ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸੋਫੇ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਕੇ, ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਹਥ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂੰਝਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭੀਗੇ ਸਿੰਨੇ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਹ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇਣਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਉਸ ਦੁਖੀ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮਾਣ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘੁੰਮ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਐਸੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਠੰਡ ਪਾਈ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣਨ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਖੇਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੋ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਹੋਠ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਕੰਬਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਲਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਤੇਰੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਲੀਕ—ਇਹ ਸਭ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ।" "ਹੇ ਲਜਵਤੀ ਸੁੰਦਰਿ, ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਸਕਣ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਦੀ ਭੈ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗੀ।" ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਾਂ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨਾ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਠੀਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਿਮਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਅਗਿਆਨਣੀ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਪਰਮ-ਧਨੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਆਭਾਵਿਕ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਚ ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯੋਗ ਪਤਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" "ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਲਹਿਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਰਾਹ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਮ ਸੰਸਾਰਕ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਉਹ, ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਵਸਤੂ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਲਾਲਸਾ ਅਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਅੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲਕਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਹੋ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸੇ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭੌਂਹ ਵੱਲੋਂ ਕਾਲ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਵਰਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋ ਬੈਠਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ?" "ਹੇ ਗਦਾ ਦੇ ਭਰਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਭਾਵੇਂ ਸਾਦੇ ਲੱਗਣ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।" "ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ, ਅੰਬਰਿਸ਼, ਨਹੁਸ਼, ਗਿਆ ਆਦਿਕ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ?" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਧਰਮੀ ਲੋਕ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ, ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ, ਯਥਾਯੋਗ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਫਿਰਦਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਹੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਹੋਣ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪ ਆਉਂਦੇ ਹੋ ਤੇ ਝੂਠ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਹੇ ਅਚੁਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਪੁੱਜਣ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਪੁਰਸ਼ ਗਧਾ, ਗਾਂ, ਘੋੜਾ, ਬਿੱਲੀ ਜਾਂ ਨੌਕਰ ਹੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" "ਜਿਹੜੀ ਮੂਰਖ ਔਰਤ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਚਮੜੀ, ਵਾਲ, ਨਖ, ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ, ਖੂਨ, ਕੀੜੇ, ਮਲ, ਕਫ਼, ਪਿੱਤ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇੱਕ ਚਲਦੀ ਲਾਸ਼!" "ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨਾ, ਮੇਰਾ ਭਗਤੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪੇ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਜਦੋਂ ਬੁੱਢੇਪੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਜੋਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ ਕਿ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਝੂਠ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ।" "ਇੱਕ ਵਿਅਭਿਚਾਰੀ ਵਿਆਹੀ ਔਰਤ ਦਾ ਮਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਵੇਂ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮਝਦਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਘਾਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤੇਰਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿੰਨੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ।" "ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹਨ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਅਡੋਲ ਭਗਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਦਾ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਤੇਰੀ ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਵੀ ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹਿਲਿਆ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਤਪ ਅਤੇ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਾਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਹੜੇ ਮਾਣੀ ਲੋਕ, ਮੈਨੂੰ—ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਧਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੀ—ਸੰਸਾਰੀ ਸੁਖ ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੜੇ ਅਭਾਗੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਨਰਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਿਹਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਗ੍ਰਿਹਲੱਖਮੀ, ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਮਿਲਾਪ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—even ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜੋ ਮਨਾਉਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਥਾਹ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਕਪਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਹੇ ਮਾਣਵਾਨੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਤੂੰ ਆਏ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਸਗੋਂ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਆਇਆ, ਉਸਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ।" "ਜਦ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਤੇ ਜੂਏ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਉਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਤੂੰ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਅਣਡੂੰਘਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹੀ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਰਾ ਸਦਕਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੂੰ ਅਨੰਦਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।