ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ। ਉਹ ਸੰਤੁਲਿਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਜੀਵ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਤੇ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਿਆ? ਕੀ ਤੂੰ ਕੋਈ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ ਜਾਂ ਰਾਖਸ ਹੈਂ? ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ।" ਜਦ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੀਵ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕਣ ਲੱਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ—ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਇੱਕ ਕੰਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਜੀਵ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਭੂਤ ਬੋਲਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਲਿਆ।" "ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰਿਆ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਇਹ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਜੋ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਭਰਾ, ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾ! ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।" ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ? ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।" "ਜੇ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਇਆ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਉਹ ਭੂਤ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਭਰਾ, ਚਾਹੇ ਮੈਂ ਸੌ ਵਾਰੀ ਵੀ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਵਾ ਲਵਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਪਾਇਆ ਸੋਚ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਕਰਨ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। "ਜੇ ਸੌ ਵਾਰੀ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਨਿੜਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਉਪਾਇਆ ਸੋਚਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿਤੀ, ਉਹ ਸੋਇਆ ਨਹੀਂ। ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਗੋਕਰਨ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੀ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਦਵਾਨ, ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ, ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ—ਸਭ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਇਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਸਭ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਰਵੋਚ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਤੀ ਰੋਕ ਲਈ। "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੂਰੋਂ ਸੂਰਜ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰੋ—ਇਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਸੂਰਜ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸਭ ਨੇ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਸਭ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕੰਮ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਸਾਨ ਹੈ।" ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਨਿਰਣੈ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਏ—ਲੰਗੜੇ, ਅੰਨੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਮੰਦ—ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਏ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਗਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਦ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ ਕਥਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਭੀ ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੱਤ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਂਸ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਬਾਂਸ ਦੇ ਪੈੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੇਦ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਬਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਵੈਸ਼ਣਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਕੰਧ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜਦ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਅਚੰਭੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ—ਬਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗੰਢ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖਿਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਦੂਜੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟੀ; ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਵੀ, ਤੀਜੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਗੰਢਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ; ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧ ਸੁਣ ਲਏ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਭੂਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਛੱਡ ਦਿਤੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ—ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਰੰਗ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਗੋਕਰਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" "ਧੰਨ ਹੈ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਧੰਨ ਹੈ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਜਦ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਥਾ ਸਾਡੀ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੇਗੀ।" "ਚਾਹੇ ਪਾਪ ਨਮੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ, ਹਲਕੇ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਬੋਲੀ, ਮਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਇੰਧਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਫਲ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੇ ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ?" "ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ, ਰਗਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਗੰਦਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਮਲ ਦਾ ਘੜਾ ਹੈ।" "ਬੁਢਾਪੇ, ਦੁੱਖ, ਕਰਮ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਦੁੱਖਦਾਈ, ਭਰਨ ਔਖਾ, ਸਹਿਣ ਔਖਾ, ਖ਼ਰਾਬ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ।" "ਇਹ ਸਰੀਰ ਆਖ਼ਰ ਕੀੜਿਆਂ, ਗੰਦਗੀ ਤੇ ਰਾਖ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਕਦੇ ਭੀ ਸਥਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।" "ਸਵੇਰੇ ਬਣਾਇਆ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਪਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਥਿਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਇਥੇ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਇਹੀ ਇੱਕ ਮਾਰਗ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਇਆ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਹ ਅਮੋਲਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।