ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਭੂਮੀ ਦੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਤੇ ਭਾਵੁਕ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਨਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜੋ ਨਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਛੱਡਵਾਈਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਅੰਦਰ ਆਏ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪਤੀ ਮੰਨਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, “ਕਾਸ਼ ਇਹ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ।” ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੇਵਕਾਂ, ਵੱਡੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ, ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਸਮੇਤ ਦਵਾਰਕਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਚੌਂਸਠ ਤੇਜ਼, ਚਾਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਫੈਦ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਐਰਾਵਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਚੋਂ ਸਨ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਗਏ, ਉੱਥੇ ਆਦਿਤੀ ਨੂੰ ਕੁੰਡਲ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਇੰਦਰਾਣੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਰੀਜਾਤ ਦਾ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜਿਆ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਲੈ ਆਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਸਤਭਾਮਾ ਲਈ ਉਸਦੇ ਘਰ-ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ। ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਭੌਰੇ ਵੀ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਗਏ। ਸਤਭਾਮਾ ਨੇ ਅਚੁਤ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ—ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਵੱਡਾ ਅਜੀਬ ਹੈ! ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਜਿੰਨੀ ਜਰੂਰਤ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇਕ ਮਹਲ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਰਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਵ ਵਿਚ ਰਮਣ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਘਰ-ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰਾਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲੇ—ਜਿਸਦੀ ਮਾਰਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਪ੍ਰੇਮ, ਹਾਸੇ, ਲਾਜ, ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਤੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਣ, ਆਸਨ ਦੇਣ, ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ, ਚਰਨ ਧੋਣਾ, ਪਾਨ, ਆਰਾਮ, ਪੱਖਾ ਕਰਨਾ, ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਕੇਸ਼ ਸਵਾਰਨਾ, ਵਿਛੌਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਤੇ ਉਪਹਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਆਦਿ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉਣਾਹਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ “ਪਾਰੀਜਾਤ ਰੁੱਖ ਲੈ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਨਰਕਾਸੁਰ ਦਾ ਬਧ।” ਫਿਰ, ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭਾਈਸ਼ਮੀ (ਰੁਕਮਣੀ) ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੱਖਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਸਦੇ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਆਨੰਦਿਤ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੇਲ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਲਯਾ ਕਰਦਾ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲਟਕਣੀਆਂ, ਛੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਵਤਾਂ ਸਨ, ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਖਿੜੀਆਂ ਤੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਚੰਨਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜ਼ਰੀਏ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਪਾਰੀਜਾਤ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੁੱਧ ਦੀ ਝੱਗ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਖੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਪੱਖਾ ਲੈਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਂਘਰੂਆਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਝੰਕਾਰ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਠੀਆਂ, ਚੂੜੀਆਂ, ਪੱਖਾ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਲੱਗੀ ਮਾਲਾ, ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤੀ ਕੰਚੁਕਾ, ਉਹ ਅਚੁਤ ਦੇ ਕੋਲ ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਮਈ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਾਲਾਂ, ਕੰਨ ਵਿਚ ਕੁੰਡਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਮਾਲਾ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲ ਪਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ! ਤੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀ, ਦੌਲਤ, ਸੋਭਾ, ਦਾਨ ਤੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਇਤਰੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਆਦਿਕ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ—ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਦਾ ਪਤੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ? ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਭੌਂਹ ਵਾਲੀ! ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਰਾਜਗੱਦੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਹੀ ਪਾਵਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਹਾਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਧਨਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀਆਂ। ਵਿਆਹ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਢੁਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਜਨਮ, ਸ਼ਕਤੀ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਮਾਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ; ਉੱਚੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ! ਇਹ ਨਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਅਰਥ ਵਡਿਆਈ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਕਸ਼ਤਰੀਯਾ ਨੂਂ ਪਤੀ ਬਣਾਈਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇ। ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ, ਸ਼ਾਲਵ, ਜਰਾਸੰਧ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ, ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰੁਕਮੀ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਹਨ। ਹੇ ਚੰਗੀ ਔਰਤ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਣ ਘਟਾਉਣ ਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਨ ਤਾ ਪਤਨੀ, ਨ ਪੁੱਤਰ, ਨ ਵਿਅਸਨ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਸਿਰਫ਼ ਰੀਤ ਹੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਬੋਲ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੰਗ, ਵਿਛੋੜਾ-ਰਹਿਤ ਪਿਆਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਣ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਐਸੇ ਕਰੜੇ ਬਚਨ ਕਹੇ—ਜੋ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਨਾ ਸੁਣੇ ਸਨ—ਉਸਦੀ ਰਾਣੀ ਡਰ ਗਈ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ, ਗਹਿਰੀ, ਅਖੰਡ ਪੀੜ੍ਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪੈਰ, ਲਾਲ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ; ਉਸਦੇ ਅੰਜਨ ਲਗੇ ਨੈਣਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਰਹੇ; ਕੇਸਰ ਲੱਗੇ ਛਾਤੀ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਈ। ਉਹ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹ ਨਾਲ, ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਲਚਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਨ ਪੀੜ੍ਹ, ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨੇ ਉਸਦੀ ਹਥਲੀ ਤੋਂ ਚੂੜੀ ਲੁੰਘਾ ਦਿੱਤੀ, ਪੱਖਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਭੁੱਲ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਪੌਦਾ ਹਵਾ ਨਾਲ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਕੇਸ ਖੁਲ੍ਹ ਗਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।