ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੋਸ਼ਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਰਥ, ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਘੋੜੇ, ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਸਤਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਯਾਦਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਨੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸਤਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਟੋਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਅਰਜੁਨ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਾਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਵੰਞੇ ਨੂੰ ਵਿੱਖੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖੇਰ ਕੇ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ, ਸਤਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਤਰ-ਫੁਫੜੀ ਭਦਰਾ, ਜੋ ਕੈਕੇਯਾ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਸੰਤਰਦਨ ਆਦਿ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਮਦਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਲਕਸ਼ਮਣਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਿਤ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਵਯੰਵਰ ਤੋਂ ਗਰੁੜਾ ਵਾਂਗ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਭੌਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਡਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਭੌਮ ਦਾ ਵਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ, ਜੋ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਛੁਡਾਇਆ?” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਭੌਮ ਦਾ ਛਤਰੀ, ਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਲੈ ਲਏ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਪਹਾੜ ਤੇ ਅਸਥਾਨ ਖੋਹ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ-ਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣੇ, ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਾਗਜੋਤਿਸ਼ਪੁਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਗਰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਰੋਕਾਂ, ਅਤੇ ਮੁਰਾ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਚਕਰ ਨਾਲ ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮੁਰਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਪਾਂਚਜਨਯਾ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਗੁੜਗੁੜੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਸੁਣ ਕੇ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਦੈਤ ਮੁਰਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਠਿਆ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਗੁੰਜ ਕੇ ਅਸਮਾਨ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਜਦ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਹਰੀ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਅਤੇ ਮੁਰਾ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਮੁਰਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਸੁੱਟੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਗਦਾ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਚਕਰ ਨਾਲ ਮੁਰਾ ਦੇ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਮੁਰਾ, ਸਿਰ-ਰਹਿਤ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜਰ ਨਾਲ ਚੋਟੀ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਰਾ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ—ਤਾਮ੍ਰਾ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਸ਼੍ਰਵਣ, ਵਿਭਾਵਸੁ, ਵਸੁ, ਨਭਸਵਾਨ, ਅਤੇ ਅਰੁਣਾ—ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੀਠ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਭੌਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰ, ਗਦਾ, ਭਾਲੇ, ਜੈਵਲਿਨ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਭੜਕ ਕੇ ਸੁੱਟੇ, ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਚਕਰ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੀਠ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਬਾਹਾਂ, ਲੱਤਾਂ, ਅਤੇ ਕਵਚ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ-ਪੁਤ੍ਰ ਭੌਮ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੁਰਮਰਸ਼ਣ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈਆਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ-ਬੱਦਲ-ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਸੌ-ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਇਕੱਠੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਭਗਵਾਨ, ਗਦਾ-ਧਾਰੀ, ਨੇ ਧਰਤੀ-ਪੁਤ੍ਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਣ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਸਿਰ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਗਰੁੜ, ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿੱਖੇਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚੋਚ, ਪੰਖ, ਅਤੇ ਨੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਭੌਮ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਵੇਖ, ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਭੌਮ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਹਥਿਆਰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ, ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਭੌਮ ਨੇ ਬੇਕਾਰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ, ਅਕਯੂਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕੀ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਚਕਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ, ਜੋ ਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਮੋਹਕ ਮਕੁਟ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਸੀ, ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਭੌਮ ਦਾ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗਿਆ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ 'ਹਾਏ! ਵਧੀਆ!' ਕਹਿ ਕੇ ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਰਤਨ, ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਛਤਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਭੂਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹੋ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਮਲ-ਨਾਭੀ, ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਕਮਲ-ਪੈਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਭਗਵਾਨ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਪਰਮ-ਪੁਰਸ਼, ਮੂਲ-ਬੀਜ, ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਜਨਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚੀਤਾ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਅਤੇ ਵਿਅਪਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ, ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਜਨਮਾ ਸੁਆਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹੋ; ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਤ੍ਵ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ; ਸਮਾਂ, ਪਦਾਰਥ, ਅਤੇ ਪਰਮ-ਪੁਰਸ਼—ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਹੋ। ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਦੇਵਤਾ, ਮਨ, ਮਹੱਤ—ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ, ਹੇ ਅਦਵੈਤ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਇਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ-ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ—ਆਪਣਾ ਕਮਲ-ਹਥ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭੂਮੀ ਦੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭੌਮ ਦੇ ਵਿਲਾਸੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।