ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਰੇਜ਼ਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚੁਭਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਅਸਲ ਵਿਚ, ਪੁਰਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਪਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਹੜਪ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਧਨ-ਹੀਣ ਹੋ ਕੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਕ ਘੁਮੰਨ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਦਸਾਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਠੰਢ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ, ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦਾ, ਪਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਠਿਕਾਣਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋ ਪੈਂਦਾ, "ਹਾਏ ਮੇਰਾ ਭਾਗ!" ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡਾਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ, ਓਥੇ-ਓਥੇ ਭਰਾ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਦਾ-ਘੁੰਮਦਾ, ਗੋਕਰਨ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੁੱਤ ਗਿਆ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਜਾਣਣ ਦੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ। ਕਦੇ ਉਹ ਭੇਡ ਬਣ ਗਿਆ, ਕਦੇ ਹਾਥੀ, ਕਦੇ ਭੈਂਸ, ਕਦੇ ਇੰਦ੍ਰ, ਅੱਗ, ਤੇ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖ—ਹਰ ਰੂਪ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਹ ਅਜੀਬ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈਂ? ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ? ਭੂਤ, ਪਿਸਾਚ ਜਾਂ ਰਾਖਸ ਹੈਂ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਜੀਵ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਿਆ, ਪਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ—ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਪ੍ਰਗਟਾ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਉਠਾਇਆ। ਇਸ ਇਕ ਕੰਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਭੂਤ ਬੋਲਣ ਜੋਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਹਾਂ। ਆਪਣੀ ਮੂੜਤਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਗਵਾ ਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ, ਮੂੜਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੈਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਉਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਮਿੱਤਰ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਭਰਾ, ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾ!" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਤਾ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੇ ਗਯਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ।" ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸੌ ਵਾਰੀ ਵੀ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਸਤਾ ਸੋਚ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। "ਜੇ ਸੌ ਵਾਰੀ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਵਾਕਈ ਔਖੀ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ ਡਰ ਨਾ, ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਰਹਿ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਉਪਾਉ ਲੱਭਾਂਗਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਈ। ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਉਹ ਆਇਆ, ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਰਾਤ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਦਵਾਨ, ਯੋਗੀ, ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਦੀ ਸਭ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਸਭ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਤੀ ਰੋਕ ਲਈ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਖੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ।" ਦੂਰੋਂ ਸੂਰਜ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਸੱਤ ਦਿਨ ਭਾਗਵਤ ਪਾਠ ਕਰ। ਇਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।" ਸਭ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਸਭ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਕੰਮ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਸਾਨ ਵੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ, ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਏ—ਲੰਗੜੇ, ਅੰਨੇ, ਬੁੱਢੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ—ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਆ ਗਏ। ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸੰਗਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਵੀ ਆਇਆ ਤੇ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਨੇ ਉੱਥੇ ਸੱਤ ਗਾਂਠਾਂ ਵਾਲਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਬਾਂਸ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਉਸਦੇ ਥੱਲੇ ਦੇ ਛੀਕ ਵਿਚੋਂ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਹਵਾ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਵੈਸ਼ਨਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਨੇ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਕਥਾ ਪਹਿਲੀ ਸਕੰਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇਕ ਅਚੰਭਾ ਹੁੰਦਾ—ਬਾਂਸ ਦੀ ਇਕ ਗਾਂਠ ਚਟਾਕ ਕਰਕੇ ਖੁਲ ਜਾਂਦੀ, ਸਭ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਗਾਂਠ, ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਤੀਜੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸੱਤ ਗਾਂਠਾਂ ਖੁਲ ਗਈਆਂ। ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਭੂਤ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ—ਗਲੇ ਵਿਚ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਘਣਘੋਰ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ, ਮਸਤਕ ਤੇ ਮੁਕੁਟ, ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਕੁੰਡਲ। ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਤੇ ਭੂਤ ਦੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਪਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਧੰਨ ਹੈ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਧੰਨ ਹੈ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਪਾਠ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੰਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾ ਸਾਡੀ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ।