ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੋਸਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਰੱਖੀ ਸੀ: ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਸੱਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਗਰ, ਤੇਜ਼ ਸੀੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਣਵਸ਼ੀਕ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਸੈਨਿਕ ਦਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਸਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਠ ਕੇ ਮਿਲੇ, ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਬੈਠਾਇਆ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਵਰ ਦੀ ਆਮਦ ਦੇਖੀ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਲਾਲਚੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤੱਕੀ, ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ—"ਜੇ ਮੇਰਾ ਮਨ-ਵ੍ਰਤ ਸਚਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣ।" ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਲੋਕ-ਪਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਲਈ ਰਾਮ-ਸੇਤੂ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਇੱਛਾ ਕਰੇ?" ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਜਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਲੈਣ ਆਇਆ?" ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਗੂੰਜ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ, ਯਾਚਨਾ ਕਰਨਾ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਨਿੰਦਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਮਿਤਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਵਧੂ-ਮੂਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਵਧੂ-ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪ੍ਰਭੂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਅਟੱਲ ਵਾਸੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਭੂਤ ਮਾਲਕ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਮੇਰੀ ਧੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਵਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਪਰ, "ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ: ਜੋ ਵੀ ਸੱਤ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਧੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਸੱਤ ਉਗਰ ਤੇ ਅਣਵਸ਼ੀਕ ਬਲਦਾਂ ਨੇ ਕਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਜੇ ਤੂੰ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਸਤ੍ਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ, ਤੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਧ ਦਿੱਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘਸੀਟਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਲੱਕੜ ਦੇ ਖਿਲੌਨੇ ਘਸੀਟਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਤਿਆ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ-ਸੰਸਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਜ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਿਲ-ਪਸੰਦ ਜਵਾਈ ਪਾ ਕੇ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਸੰਖ, ਨਗਾਰੇ, ਤੇ ਤੁਰਹੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ; ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਚੱਲੇ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸੋਹਣੇ ਕਪੜੇ, ਹਾਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦਹੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ, ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹਾਰ ਤੇ ਵਧੀਆ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦਾਜ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਰਥ, ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣੇ ਘੋੜੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਦਿਲੋਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਖਬਰ ਜਦ ਪਿਛਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਜੁਲੂਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਆਏ। ਪਰ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਸੱਜਣ ਤੇ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦਾਜ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਤਿਆ ਨਾਲ ਦੁਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਨਾਇਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤ੍ਰੀ-ਪੁਆਰੀ ਭਦਰਾ, ਜੋ ਕੈਕੇਯਾ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ—ਸੰਤਰਦਨ ਆਦਿ—ਦ्वारा ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ, ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਦਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਲਕਸ਼ਮਣਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਵਯੰਵਰ ਤੋਂ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਜਾਣਾ, ਉਥੋਂ ਚੁਕ ਕੇ ਵਿਆਹ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਭੌਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਉਤਸਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੁਨਿਸ਼ਵਰ! ਦੱਸੋ, ਭੌਮ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋਈਆਂ?" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਛਤਰੀ, ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਲੈ ਜਾਣ, ਤੇ ਦੇਵ-ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਖੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਾਗ੍ਜੋਤਿਸ਼ਪੁਰ ਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੱਡੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕਿਲੇ, ਤੇ ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਮੂਰਾ ਦੇ ਭਿਆਨਕ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਧਨ ਵੀ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕਿਲੇ, ਚਕਰ ਨਾਲ ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮੂਰਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਪਾਂਚਜਨਯ ਸੰਖ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਜੋ ਯੁਗ-ਅੰਤ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੂਰਾ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਸੀ, ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਲਿਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਤਾਰਕਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਗਰੁੜ) ਵੱਲ ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਜਗਰ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਗਰੁੜ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਡੰਗ ਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸਾਰੇ ਆਕਾਸ਼, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਘੇਰ ਗਈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਹਰਿ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਤੇ ਮੂਰਾ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ 'ਚ ਤੀਰ ਮਾਰੇ; ਮੂਰਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਸੁੱਟੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਗਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ; ਫਿਰ, ਅਜੈ, ਹਥਿਆਰ ਉਚਕ ਕੇ, ਚਕਰ ਨਾਲ ਮੂਰਾ ਦੇ ਸਿਰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਸਿਰ-ਵਿਹਣ, ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੂਰਾ ਪਾਣੀ 'ਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੱਢੀ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ—ਤਾਮ੍ਰਾ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ਾ, ਸ਼੍ਰਵਣਾ, ਵਿਭਾਵਸੁ, ਵਸੁ, ਨਭਸਵਾਨ, ਤੇ ਅਰੁਣਾ—ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੀਠਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਭੌਮ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਭ ਅਜੈ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਕੋਲ ਆਏ, ਤੇ ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰ, ਗਦਾ, ਬਰਛੇ, ਜੈਵਲਿਨ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ; ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁਰ-ਚੁਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਬਾਂਹ, ਲੱਤ, ਤੇ ਕਵਚ ਚਕਰ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਕੇ, ਪੀਠਾ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਮ-ਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੌਮ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।