ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਚ੍ਯੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉਸ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਮੋਹਣੀ ਸੂਰਤ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਨਕੁਲ-ਸਹਦੇਵ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋਇਆ। ਨਵ-ਵਿਆਹੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਜਜਿਤ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਆ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੀਟ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਯਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ; ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਆਏ ਹੋਏ ਵੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਮੋਹ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੁੱਤਰ-ਵਧੂਆਂ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਝਲਕ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਸਾਡੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਲਿਆ; ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਅੰਤਰਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ 'ਆਪਣੇ-ਪਰਾਏ' ਨਹੀਂ; ਪਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਚੇਤਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਤਾੜਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਵੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਇੰਝ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਅਰਜੁਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਝੰਡਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਘ, ਸੂਰ, ਭੈਂਸ, ਨੀਲਗਾਂ, ਸਰਭ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ, ਗੈਂਡੇ, ਹਿਰਣ, ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਸੂਅਰ ਆਦਿਕ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰੇ। ਸੇਵਕ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾਨਵਰ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ, ਜਦੋਂ ਤਿਉਹਾਰ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਪਿਆਸ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਤੇ ਪਾਨ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਅਰਜੁਨ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇਜਸ਼ੀਲ ਕੁਆਰੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿਹੜੇ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀ ਹੈ? ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਵਰ ਚੁਣਨ ਆਈ ਹੈਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ।" ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦੀ ਧੀ। ਮੈਂ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਰਣਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ, ਕੇਵਲ ਉਸੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ, ਅਸਹਾਯਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਮੈਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਸਮਝ ਕੇ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਲੈ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਰਾਹੀਂ ਅਦਭੁਤ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਨਗਰੀ ਬਣਵਾਈ। ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਰਥਚਾਲਕ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਖਾਂਡਵ ਜੰਗਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕੇ। ਅਗਨਿ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ, ਦੋ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰ-ਤੂਣ, ਅਟੱਲ ਕਵਚ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ ਮਿਲੇ। ਮਾਇਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਵੱਡਾ ਸਭਾ-ਭਵਨ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮਝ ਕੇ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਦੁਬਾਰਾ ਸਤ੍ਯਕੀ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁਆਰਕਾ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿਆਪ ਗਈ। ਵਿੰਦਾ ਤੇ ਅਨੁਵਿੰਦਾ, ਜੋ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਪੱਖਦਾਰ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਮਿਤ੍ਰਾਵਿੰਦਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੁਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਵਰ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਸਨ। ਪਰ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਦੀ ਧੀ ਮਿਤ੍ਰਾਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਗ੍ਨਜਿਤ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਦੀ ਧੀ ਸਤ੍ਯਾ (ਨਗ੍ਨਜਿਤੀ) ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਹਥਿਆਈ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਤ ਭੈੜੇ, ਤਿੱਖੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਜੱਬ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਨਾਮ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਕੋਸਲ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਠ ਕੇ, ਬੈਠਾ ਕੇ ਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹੀ ਵਰ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਮੇਰਾ ਸੰਕਲਪ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਵਰ ਬਣੇ ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ।" ਉਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, "ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਸਿਰ ਤੇ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਖੇਡ-ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੇ ਵਰ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?" ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹਨ, ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਕੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਹੋਵੇ?" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਸੀਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕੇ, ਘਣ-ਵਰਖ ਵਰਗੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਖ਼ਤਰੀ ਲਈ ਮੰਗਣਾ ਮੁਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਧੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ, ਵਰ-ਦੱਖਣਾ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।" ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਧੀ ਲਈ ਤੈਥੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦਾ ਵਰ ਹੋਵੇ, ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ ਹੈ?" ਪਰ, "ਹੇ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਯਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਧੀ ਦੀ ਹਥਿਆਈ ਲਈ ਸੂਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇ।