ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਯੁਯੁਧਾਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਣ। ਜਦ ਮੂਲ ਪ੍ਰਭੂ ਮੁਕੁੰਦ ਜੀ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਇਕਠੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਅਚੁਤ ਜੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾ ਨਾਲ ਆਦਰ ਪਾਇਆ। ਨਵ-ਵਿਆਹੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਜਾਈ ਹੋਈ ਦ੍ਰੌਪਦੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੇ ਆ ਕੇ ਮੁੱਖ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਯਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਆਦਰਨੀਅ ਲੋਕ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਗਹਿਰੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕੁੰਤੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤ੍ਰਾਨੀਆਂ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਕੁੰਤੀ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਆਤਮ-ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਰੋਣੀ ਅਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਤਾਂ ਤਦੋਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਲਿਆ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।" "ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ 'ਅਸੀਂ' ਜਾਂ 'ਉਹ' ਦਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਂ ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਅਲਪ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਅਰਜੁਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਅਖੂਤ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਘ, ਸੂਰ, ਭੈਸ, ਹਿਰਣ, ਸਰਭ, ਜੰਗਲੀ ਬੈਲ, ਗੈਂਡੇ, ਖਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੂਅਰ ਆਦਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾਨਵਰ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਅਰਜੁਨ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ—ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨਿੱਘੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿਹੜੇ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਕੀ ਇਰਾਦਾ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਤੂੰ ਵਰ ਚੁਣਨ ਆਈ ਹੈਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ!" ਉਸ ਤੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਵਰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ, ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਹਾਇਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਭ ਸਮਝ ਕੇ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੂੰ ਰਥ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਰਾਹੀਂ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਵਾਇਆ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬੜੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਖਾਂਡਵ ਜੰਗਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਦੇਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਨੀ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ, ਦੋ ਅਖੂਤ ਤੀਰ-ਭੰਡਾਰ, ਅਟੱਲ ਕਵਚ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਮਾਇਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾ-ਮੰਦਰ ਲਿਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮਝ ਕੇ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਸਤ੍ਯਕੀ ਆਦਿ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਦੁਆਰਕਾ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲਈ, ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਭਲਾ ਫੈਲਿਆ। ਵਿੰਦਾ ਅਤੇ ਅਨੁਵਿੰਦਾ, ਜੋ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਪੱਖਦਾਰ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵਰ-ਚੁਣਾਈ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਵਰ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਧੀ ਮਿਤ੍ਰਾਵਿੰਦ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਲਿਆ। ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਗਨਜਿਤ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਦੀ ਧੀ ਸਤ੍ਯਾ (ਨਗਨਜਿਤੀ) ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸੱਤ ਭਿਆਨਕ, ਤਿੱਖੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲੇ, ਅਣ-ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਯੋਗ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਨਾਮ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਕੋਸਲ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਉੱਠ ਕੇ, ਬੈਠਾ ਕੇ, ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ, ਜਦ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਵਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜੇ ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੇਡ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੁਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?" ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਜਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਨਾਰਾਇਣ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਛੋਟੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਆਸਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕੇ, ਘਣ ਘੰਘਰਾਵੀਂ ਅਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਖਸ੍ਤਰੀਆ ਲਈ ਮੰਗਣਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੋਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਦੋਸਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਧੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਿ ਕੋਈ ਦਹੇਜ ਵਾਸਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਦਹੇਜ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।