ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਤਰਾਜਿਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਆਈ ਕਿ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਨੇਕ, ਧਰਮੀ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ, ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਮੂਰਖ ਜਾਂ ਧਨ ਦਾ ਲਾਲਚੀ ਨਾ ਆਖਣ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਨਾਰੀ ਵਿਚ ਮੋਤੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਮੁਲਕ ਮਣੀ ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂ। ਇਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।” ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਸਤਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਗੁਣਵਾਨ ਧੀ ਅਤੇ ਮਣੀ ਖੁਦ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਸਤਯਭਾਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਚਰਚਾ ਉਸਦੇ ਸੁਭਾਉ, ਸੋਹਣੇ ਪਣ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਕਰਕੇ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ, ਮਣੀ ਦੇਣ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਣੀ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਰਾਜਨ। ਇਹ ਮਣੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਇਸਦੇ ਲਾਭ ਵਿਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।” ਇਕ ਵਾਰ, ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਯੁਯੁਧਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਜਦ ਮੁਕੁੰਦ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਥੇ ਆਏ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਇਕਠੇ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸਭ ਨਾਇਕ, ਅਚੂਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਛੋਹ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਭੁਲਾ ਬੈਠੇ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ, ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਨਕੁਲ-ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਗਵਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਜਜਿਤ ਸੀ, ਆ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਇੰਝ ਹੀ, ਸਤ੍ਯਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਵੀ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਕੁੰਤੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁੰਤੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੁੱਤਰੀਆਂ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਕੁੰਤੀ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਝਲਕ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਤਾਂ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਲਿਆ; ਆਪਣੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ‘ਆਪਣੇ-ਪਰਾਏ’ ਦੀ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ; ਪਰ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।” ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਯੋਗੀ ਵੀ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸੀਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।” ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਉੱਥੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਕ ਵਾਰ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਨੁਮਾਨ-ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰ-ਤੂਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਇਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਜਾਨਵਰ ਸਨ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਘ, ਸੂਰ, ਮਹਿਸ, ਕਾਲੀ, ਸਰਭ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ, ਗੈਂਡੇ, ਹਿਰਨ, ਖਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੂਅਰ ਆਦਿ ਮਾਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜੀਵ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਲਿਆਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਨੇੜਾ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਅਰਜੁਨ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਤੇ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ, ਨੇੜੇ ਇਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਸੁਭਾਗੀ ਨਾਰੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਨਿਆ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਲੱਗਦਾ ਤੂੰ ਵਰ ਚੁਣਨ ਆਈ ਹੈਂ। ਸਭ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ।” ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਵਰ ਚੁਣਨ ਆਈ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਮੇਰੇ ਵਰ ਹੋਣ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ, ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੇ ਆਸਰਾ ਹਨ; ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ, ਜੋ ਅਸਹਾਇਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਲਿੰਦੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਹਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀ।” ਫਿਰ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝ ਕੇ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੂੰ ਰਥ ਤੇ ਚਾੜ੍ਹਾ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਲਿਆਏ। ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਰਾਹੀਂ ਅਦਭੁਤ ਨਗਰੀ ਬਣਵਾਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ, ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਰਥ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਖਾਂਡਵ ਜੰਗਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਗਏ। ਅੱਗ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ, ਦੋ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰ-ਤੂਣੀ, ਅਟੱਲ ਕਵਚ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਮਾਇਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਨਾਤੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਸਭਾ-ਭਵਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮਝ ਕੇ, ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਦੁਬਾਰਾ ਦਵਾਰਕਾ ਵਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ, ਸਤ੍ਯਕੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਹੋਇਆ। ਵਿੰਦਾ ਅਤੇ ਅਨੁਵਿੰਦਾ, ਜੋ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਪੱਖੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਲੱਗਾਵ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਵਰ-ਚੋਣ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਰ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ। ਪਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਧੀ ਮਿਤ੍ਰਾਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਗਨਜਿਤ ਦੀ ਧੀ ਸਤ੍ਯਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਗਨਜਿਤੀ ਵੀ ਆਖਦੇ, ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਬੜੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਤਿੱਖੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਣਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸੱਤ ਸਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਫਤਿਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਨਾਮ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਕੋਸਲ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉੱਠ ਕੇ, ਆਸਨ ਦੇ ਕੇ, ਹੋਰ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।