ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਜਦੋਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਕੋਸਿਆ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਦੁર્ગਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਮਾਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਰੀ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਨੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਤਸਵ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭਾ ਵਿਚ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਰਤਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਕੇ ਉਹ ਰਤਨ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਤਨ ਲਿਆ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤਿਆ, ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ ਘੁਲਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪਛਤਾਵੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਕਰਾਂ? ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂ?" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਨੇਕ ਜਾਣਣ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤਨਖਾਹੀ, ਤੰਗ-ਦਿਲ, ਮੂਰਖ ਜਾਂ ਲਾਲਚੀ ਨਾ ਸਮਝਣ?" ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਨਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਤਨ, ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂ। ਇਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣੀ ਨੇਕ ਧੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅੱਗੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਣ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਨਾਲ ਸਭ ਦੀ ਚਾਹਤ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਰਤਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਲਾਭ ਵਿਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਯੁਯੁਧਾਨ ਆਦਿ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਜਦੋਂ ਮੁਕੁੰਦ, ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਵੀਰ ਭੀਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਜੁੜਵਾ ਭਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ), ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਆਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲਜਜੀ ਸੀ, ਆ ਕੇ ਮੁੱਖ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਉਂ ਹੀ ਸਤ੍ਯਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹੇ, ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇ ਆਤਮ-ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰਾਖਾ ਮਿਲਿਆ; ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।" "ਤੂੰ ਸਭ ਦਾ ਮਿਤਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ 'ਆਪਣੇ-ਪਰਾਏ' ਦੀ ਕੋਈ ਭੂਲ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਅੰਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਥੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰਹੇ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਜਿੱਤੂ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹਨੁਮਾਨ-ਧੁਜਾ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਅਖੂਟ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਘ, ਸੂਰ, ਭੈਂਸ, ਕਾਂਘੜ, ਸਰਭ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ, ਗੈਂਡੇ, ਹਰਣ, ਖਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੂਅਰ ਮਾਰੇ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾਨਵਰ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਤੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਵੀਰ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ—ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਕੇ, ਜੋ ਸੋਭਾਵਾਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਵਰ ਚੁਣਣ ਆਈ ਹੈਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ।" ਸ੍ਰੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਵਰ ਚੁਣ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਰ ਵਜੋਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ, ਕੇਵਲ ਉਸ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।" "ਮੈਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਝਲਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਗਿਆ ਸੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਵਾਇਆ, ਜੋ ਅਸਧਾਰਣ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਵੱਸ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਰਥ ਚਲਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਖਾਂਡਵ ਜੰਗਲ ਅੱਗਨਿ ਦੇਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਅੱਗਨਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ, ਦੋ ਅਖੂਟ ਤੀਰ-ਤੋਣੇ, ਅਟੱਲ ਕਵਚ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਮਾਇਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋਸਤੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਭਾ-ਭਵਨ ਲਿਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮਝ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਤ੍ਯਕੀ ਆਦਿ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਆਰਕਾ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਫੈਲ ਗਈ।