ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਜਾਮ੍ਬਵੰਤ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜਾਮ੍ਬਵੰਤ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸ਼ੌਰੀ ਵੀ ਕਹਿਣਦੇ ਹਨ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ। ਜਦ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਕੀ ਰਾਣੀ, ਰੁਕਮਣੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਲਾਣਤਾਂ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਦੁৰ্গਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਹਰਿ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਰਤਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਕੇ ਉਹ ਰਤਨ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਆ; ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪਛਤਾਵੇ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ—'ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਧੋਵਾਂ? ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂ? ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਨੇਚ, ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਨਾ ਆਖਣ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਤਨ, ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂ। ਇਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਲੈਣ ਦਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੁਣਵਾਨ ਧੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਖੁਦ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ, ਸੋਹਣੇਪਣ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦੀ ਚਾਹਤ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਹਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਰਤਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਇਸਦੇ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਹਾਂ।' ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਯੁਯੁਧਾਨਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ, ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾ ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਹਦੇਵ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਨਵੀ-ਨਵੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਜਜਤ ਸੀ, ਆ ਕੇ ਵਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੱਖਣ ਚੌਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪਰਣਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਸਤ੍ਯਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ; ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਆਦਰਯੋਗ ਲੋਕ ਵੀ ਨੇੜੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਤੀਆਂ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਝਲਕ ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ—'ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਹੀ ਆਈ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰਾਖਾ ਮਿਲਿਆ; ਤੇਰਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।' 'ਤੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਕੋਈ "ਅਸੀਂ-ਉਹ" ਦਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।' ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, 'ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਤੂੰ, ਜਿਸਨੂੰ ਯੋਗੀਆਂ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਅਗਿਆਨੀ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹਨੁਮਾਨ ਵਾਲੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਜਾਨਵਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਘ, ਸੂਰ, ਭੈਂਸ, ਹਿਰਣ, ਸਰਭ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ, ਗੈਂਡੇ, ਖਰਗੋਸ਼, ਸੂਅਰ ਅਤੇ ਸੂਈ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਾਥੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾਨਵਰ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਅਰਜੁਨ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ, ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੈਣ-ਨਸ਼ੀਲੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਭੇਜ ਕੇ, ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ? ਕਿਸਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈਂ? ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ? ਲੱਗਦਾ ਤੂੰ ਵਰ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਸਾਰਾ ਦੱਸ।' ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਧੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਵਰ ਲਈ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ, ਸ੍ਰੀ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਮੁਕੁੰਦ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣੇ। ਮੈਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਅਚੁਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਰਾਹੀਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਵਾਇਆ, ਜੋ ਵਾਕਈ ਆਸ਼ਚਰਜਕ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਵੱਸ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਰਥ ਹੰਕਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਖਾਂਡਵ ਜੰਗਲ ਅੱਗਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਗਨ ਦੇਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ, ਦੋ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੋਣ, ਅਟੱਲ ਕਵਚ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।