ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਜੀ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅਮੋਲਕ ਮਣੀ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾਮਵੰਤ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਮਵੰਤ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, "ਮੈ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਕੋਲ, ਰਾਜਾ ਰੀਛ, ਮਣੀ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਇਸੀ ਮਣੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਵੰਤ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮਵਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਣੀ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼्ण cave ਵਿੱਚ ਗਏ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਗਏ। ਦੁਆਰਕਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼्ण cave ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਤਾਂ ਦੇਵਕੀ ਜੀ, ਰੁਕਮਣੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਸਾਰੇ ਸੱਜਣ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਘਣੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਕੋਸਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼्ण ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਲਈ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਹਰਿ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਪਰਤ ਆਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਉਠੇ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਰਿ ਨੂੰ, ਮਣੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼्ण ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ, ਅਤੇ ਮਣੀ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧ ਤੇ ਬਹੁਤ ਲਜਿੱਟ ਹੋਇਆ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਪਛਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰਾਂ? ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂ? ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਨੀਚ, ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਲੋਭੀ ਨਾ ਕਹਿਣ, ਇਸ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਣੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮਣੀ, ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼्ण ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂ। ਇਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਦਾ।" ਇਸ ਨਿਸਚੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤ੍ਰੀ ਸਤਭਾਮਾ ਅਤੇ ਮਣੀ, ਦੋਵੇਂ, ਖੁਦ ਕ੍ਰਿਸ਼्ण ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਚਿਤ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਸਤਭਾਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਰਿਤਰ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਸਭ ਵਲੋਂ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਸਿਰਫ ਭੋਗਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰਮਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਯੁਯੁਧਾਨ ਆਦਿਕ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਮੁਕੁੰਦ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਜੀਵ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਛੋਹ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੀ ਸੀ ਤੇ ਕੁਝ ਲਜਜਤ ਸੀ, ਆ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪਰਣਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਮੁੱਖ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਇੰਜ ਹੀ ਸਤ੍ਯਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਵੀ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੁੰਤੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹੇ, ਤੇ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੁੰਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਪੁੱਤਰ-ਵਧੂਆਂ, ਭੈਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਕੁੰਤੀ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਆਈ, ਜਦ ਸਾਨੂੰ ਰਾਖੀ ਮਿਲੀ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪਰਾਇਆ-ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਹਿੰਦੇ, "ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਭਲਾਈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਿਆ? ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਂਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਅਗਿਆਨੀ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਇੰਜ ਰਾਜਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਰਹੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਘ, ਸੂਰ, ਭੈਂਸ, ਨੀਲਗਾਂ, ਸਰਭ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ, ਗੈਂਡੇ, ਹਿਰਣ, ਖਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਸੂਅਰ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਸਾਥੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾਨਵਰ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ, ਜਦ ਤਿਉਹਾਰ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਪਿਆਸ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਅਰਜੁਨ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੁਰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਅਰਜੁਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਉਸ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਰੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੌਣ ਹੈਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ? ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਤੂੰ ਵਰ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ।" ਉਸ ਕੁੜੀ, ਕਾਲਿੰਦੀ, ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਵਰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਨੂੰ ਹੀ ਵਰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਕੇਵਲ ਉਹੀ, ਜੋ ਲਛਮੀ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਹਨ, ਮੁਕੁੰਦ, ਜੋ ਅਸਹਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਮੈਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਦ ਤਕ ਅਚੁਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਸਭ ਸਮਝ ਕੇ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ। ਫਿਰ, ਯਥਾ ਆਦੇਸ਼, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਅਦਭੁਤ ਨਗਰੀ ਬਣਵਾਈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਲੌਕਿਕ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਰਥ ਹੰਕਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਖਾਂਡਵ ਜੰਗਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਲੀਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਯਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ, ਸਭ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਾਸਦੀ ਰਹੀ।