ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਝਲਕ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਰਸਤਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਚਮਕ ਉਠੀ, ਅਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਅਚੂਤ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਕੰਵਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੋਹ ਕੇ, ਘਣ ਘਟਾ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨਾਲ ਬੜੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, “ਹੇ ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਣੀ ਦੀ خاطر ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਇਸੀ ਮਣੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਾਂ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮਬਵਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਣੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਏ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਕੀ, ਰੁਕਮਣੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੱਜਣ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਸੋਗ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਅਤੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਕੋਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਲਈ ਉਹ ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਦੁर्गਾ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਮਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਰਗਾ ਲਗਦਿਆਂ, ਵਾਪਸ ਆਏ, ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਬੁਲਾਇਆ, ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਕੇ ਮਣੀ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬੜੀ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ। ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਪਛਤਾਵੇ ਅਤੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਵਾਂ? ਅਚੂਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂ?” “ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਨੇਕ ਜਾਣਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਛੋਟਾ, ਮੂੜ੍ਹ, ਲੋਭੀ ਨਾ ਕਹਿਣ?” “ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਨਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਣੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮਣੀ ਵੀ, ਦੋਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਇਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਰਣੈ ਕਰਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਤਯਭਾਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਰਿੱਤਰ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਸਭ ਵਲੋਂ ਚਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ।” ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਯੁਯੁਧਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਣ। ਜਦੋਂ ਮੁਕੁੰਦ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਵੀਰ ਇਕੱਠੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਚੂਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਛੋਹ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਨਕੁਲ-ਸਹਦੇਵ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਜੋ ਨਵੀ-ਨਵੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਥੋੜੀ ਲੱਜਾ ਵਿਚ ਸੀ, ਆ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਯਕੀ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਵੀ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਅਪਣੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਬੈਠ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਮਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕੁੰਤੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਕੁੰਤੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ ਆਤਮ-ਝਲਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ: “ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਤਾਂ ਤਦੋਂ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਲਿਆ; ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।” “ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸਵੈਰੂਪ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ‘ਆਪਣੇ-ਪਰਾਏ’ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਤੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।” ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਸੁਕਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਹਾਂਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਥੋੜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਜਿਹੜੇ ਅਗਿਆਨੀ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਮਿਲ ਪਿਆ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਗ੍ਰਹ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਉੱਥੇ ਰਹੇ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ। ਇਕ ਦਿਨ, ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹਨੂਮਾਨ ਵਾਲੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਰਥ ਤੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ inexhaustible ਤੀਰ ਭਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਇਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਜਾਨਵਰ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕੇ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਘ, ਸੂਰ, ਮਹਿਸ, ਕਾਂਸ, ਸਰਭ, ਜੰਗਲੀ ਬੈਲ, ਗੈਂਡੇ, ਹਿਰਨ, ਖਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਸੀਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਨਵਰ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਪਿਆਸ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ, ਅਰਜੁਨ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਅਰਜੁਨ, ਨੇਕ-ਸੁੰਦਰ ਇਕ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨਾਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਤੋ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ? ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਕੀ ਇਰਾਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਵਰ ਖੋਜ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਸਾਰਾ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ।” ਕਾਲਿੰਦੀਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਵਰ ਖੋਜ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਹੀ ਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ, ਕੇਵਲ ਉਸਨੂੰ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ; ਉਹ ਮੋਹਨ ਮੁਕੁੰਦ, ਜੋ ਆਸਹਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਲਿੰਦੀਂ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਅਕਟ (ਅਚੂਤ) ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ, ਪ੍ਰੇਮ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਸਭ ਦੇ ਹਿਰਦੇਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ, ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਚਿਰਸਥਾਈ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।