ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇ ਭਾਵਨਾ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ—ਤੂੰ ਹੀ ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰਖ ਵਿ਷্ণੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਗਵਾਨ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈਂ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰਚਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਕਾਲ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੇ ਤਿਰਛੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਤਰ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਪੰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਚਮਕੀ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤ تیرਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕਮਲ-ਨੈਤਰ ਵਾਲੇ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਗੰਭੀਰ ਸੁਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਇਸ ਰਤਨ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਤੇਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ, ਇਸੀ ਰਤਨ ਨਾਲ, ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਂਬਵਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਤਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦਿਨ ਉਦਾਸ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂਂ ਲੌਟ ਗਏ। ਜਦ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਤਾਂ ਦੇਵਕੀ, ਰੁਕਮਣੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਗਮੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਦੁਖੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਲੰਘਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ, ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਨੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹੋਣ, ਐਸਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਤੇ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਕੇ ਰਤਨ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੋਂ ਪਸਚਾਤਾਪ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਬੜੀ ਪਛਤਾਵੇਂ ਤੇ ਵਿਗਨ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ, "ਇਹ ਪਾਪ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਧੋਵਾਂ? ਅਚ੍ਯੁਤ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਨੇਚ, ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਨਾ ਕਹਿ ਦੇਣ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਫਿਰ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਨਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਤਨ, ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂ। ਇਹੋ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।" ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੈ ਤੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਗੁਣਵਾਨ ਧੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਚਿਤ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਣ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਉੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਰਤਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਯੁਯੁਧਾਨ ਆਦਿ ਸਮੇਤ, ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਜਦ ਮੁਕੁੰਦ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਏ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰ ਐਸਾ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਸਭ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਛੋਹ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਹਸਦੀ ਸੂਰਤ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਵੀਰ ਭੀਮ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਜੁੜਵਾ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਲਜਜਤ ਸੀ, ਆ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਇੰਝ ਹੀ ਸਤ੍ਯਕੀ ਨੇ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਕੋਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁੰਤੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਗਏ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਮਾਤਾ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਲ-ਕੁਟੰਬ, ਵਧੂਆਂ, ਭੈਣ ਦੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਆਤਮ-ਸਮਝ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਰੁੱਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਭਰੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੀ ਮੁੱਖ ਭਲਾਈ ਤਾਂ ਤਦ ਆਈ, ਜਦ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਲਿਆ; ਆਪਣੇ ਸਜਣਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।" "ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ 'ਅਸੀਂ' ਜਾਂ 'ਉਹ' ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖਿਆ ਕੰਮ ਛੱਡਿਆ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਅਗਿਆਨੀ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਉਥੇ ਰਹੇ, ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਦਿੰਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਅਰਜੁਨ, ਜਿੱਤੂ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲੈ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਘ, ਸੂਰ, ਮਹਿਸ, ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ, ਸਰਭ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ, ਗੇਂਡੇ, ਹਿਰਣ, ਖਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਸੂਅਰ ਮਾਰੇ। ਸਾਥੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾਨਵਰ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਅਰਜੁਨ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਅਰਜੁਨ, ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਟਹਿਲਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਨਾਰੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ? ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਵਰ ਚੁਣਨ ਆਈ ਹੈਂ। ਸਭ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ।" ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦੀ ਧੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਵਰ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਪਸਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਵਿ਷্ণੂ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।