ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਦਾਈ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਚੀਕ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੰਬਵਾਨ, ਜੋ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਦਰ ਵੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਾਲਕ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ, ਮਾਮੂਲੀ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ ਲੜਾਈ ਕਰ ਲਈ। ਗੁੱਸੇ ਚ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਦੜ ਮਾਸ ਉੱਤੇ ਝਗੜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਟਾਈਠ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ, ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁੱਕਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਆਖ਼ਰ, ਜਦੋਂ ਜੰਬਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਘ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਬੰਨ੍ਹ ਗਏ, ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣ ਗਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ—ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਆਦਿ-ਪੁਰਖ, ਪਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਸਰਵ-ਸਵਾਮੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈਂ, ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈਂ, ਜੋ ਮਾਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਭ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ।" "ਤੇਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਕ੍ਰੋਧਤ ਤਿਰਛੇ ਨਜ਼ਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਰਾਹ ਬਣਿਆ, ਪੁਲ ਬਣਿਆ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਜੰਬਵਾਨ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਤੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਇਆ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਰਤਨ ਲਈ, ਹੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਾਂ, ਇਸ ਰਤਨ ਨਾਲ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੰਬਵਾਨ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜੰਬਵਤੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਨਿਕਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਕੀ, ਰਾਣੀ, ਰੁਕਮਣੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦੁਖੀ ਦੁਆਰਕਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਲਾਣਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਲਈ ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਹਰਿ ਕੇ, ਜੋ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਦੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਗਏ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਰਤਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਕੇ ਉਹ ਰਤਨ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਪਿਆ। ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਕਰਾਂ? ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝਣ, ਮੈਨੂੰ ਛੋਟਾ, ਮਤਲਬੀ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਨਾ ਆਖਣ?" "ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਤਨ ਆਪ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਇਹੀ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਠੀਕ ਢੰਗ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਉ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਰਤਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਲਾਭ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਯੁਯੁਧਾਨ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਮੁਕੁੰਦ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਵੀਰ ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਵੀਰਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁਲਾ ਗਏ, ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ), ਜੋ ਨਵੇਂ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਜਾਈ ਹੋਈ, ਆ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪਰਣਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਯਕੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁੰਤੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੁੱਤ੍ਰਵਧੂਆਂ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਕੁੰਤੀ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਝਲਕ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸਾਡਾ ਭਲਾ ਤਾਂ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਾਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।" "ਤੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਆਤਮਾ ਹੈ, 'ਅਸੀਂ' ਤੇ 'ਉਹ' ਦੀ ਭੂਲ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਝਲਕ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਅਕਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹਾਂ, ਮਿਲ ਗਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਗ੍ਰਹ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਉੱਥੇ ਰਹੇ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਅਖੂਟ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਸਨ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਘ, ਸੂਰ, ਭੈਂਸ, ਨੀਲਗਾਏ, ਸਰਭ, ਜੰਗਲੀ ਬੈਲ, ਗੈਂਡੇ, ਹਰਣ, ਖਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਸੂਅਰ ਮਾਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਚਰਿਤ੍ਰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸੰਬੰਧ, ਸਦਾ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰ ਰਹੇ।