ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਘੋੜਾ ਵੀ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕ ਰੀਛ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਭੂ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਸਭ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਕਰਕੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਅਤੇ ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਅਕੇਲਾ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖਿਡੌਣੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ; ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਨਰਸ ਨੇ ਅਜਨਬੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਚੀਲ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ—ਜੋ ਤਾਕਤਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ—ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰ ਲਈ, ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ, ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤ ਲਈ ਤਤਪਰ, ਹਥਿਆਰ, ਪੱਥਰ, ਦਰੱਖਤ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ—ਜਿਵੇਂ ਗਿੱਧ ਮਾਸ ਲਈ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਅਠਾਈਂ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਦਿਨ ਰਾਤ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ, ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਜ-ਗਜ ਕੇ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਘੁੰਮਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਦੇ ਅੰਗ ਥੱਕ ਗਏ, ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਤਾਕਤ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ—ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੁਰਸ਼, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਜਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਮਾਂ ਹੈਂ, ਜੋ ਮਾਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸਭ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈਂ।" "ਤੇਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਹੋਈ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਰਸਤਾ ਬਣਿਆ, ਪੁਲ ਬਣਿਆ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਚਮਕ ਉਠੀ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਅਚੁਤ, ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਕੰਵਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ, ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਗਹਿਰਾ ਸੁਰ ਲੈ ਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਰਤਨ ਲਈ, ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਝੂਠੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮਬਵਤੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਲਈ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੌਰੀ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਾਰ੍ਹਾ ਦਿਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਕੀ, ਰੁਕਮਣੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—all ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਕੋਸਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖਬਰ ਲੈਣ ਲਈ, ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ, ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰੀ, ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਹਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਵਿੱਚ ਉਤਸਵ ਹੋ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਰਤਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤ ਤੋਂ ਪੀੜਤ। ਉਹ ਆਤਮ-ਗਲਾਨੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੋੜ-ਪੇਚ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੋਚਦਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਕਰਾਂ? ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂ?" "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਨੇਕ ਸਮਝਣ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਛੋਟਾ, ਅਲਪ, ਮੂਰਖ, ਤੇ ਧਨ-ਲੋਭੀ ਨਾ ਕਹਿਣ?" "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਸਤਿ-ਸਵਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਤਨ, ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂ। ਇਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੇਕ ਧੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਰਿਤਰ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਚਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ—ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਰਤਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਰਾਜਾ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ; ਅਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਲਿਆਂਗੇ।" ਇਕ ਵਾਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ—ਯੁਯੁਧਾਨ ਆਦਿ—ਨਾਲ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਮੁਕੁੰਦ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਵੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਵੀਰ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ, ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ), ਜੋ ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲਜਜਤ ਸੀ, ਨੇ ਆ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਮਾਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸਤਯਕੀ—ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ—ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕੂੰਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ, ਭੈਣ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੇਰੀ ਪੁੱਛੀ। ਕੂੰਤੀ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦੀ ਝਲਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲ ਪਈ। "ਸਾਡੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਤਾੜੀ ਆਈ, ਜਦ ਸਾਨੂੰ ਰਾਖਾ ਮਿਲਿਆ; ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਤੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।" "ਤੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਹੈ, 'ਆਪਣੇ-ਪਰਾਏ' ਦੀ ਭੂਲ ਨਹੀਂ; ਪਰ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਤੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਹੜਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਜੋ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਰਲੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਅਲਪ-ਬੁਧੀ ਹਾਂ, ਮਿਲਿਆ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰਹੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ।