ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਫੈਲ ਗਈ ਕਿ "ਗਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਚੁਪ ਚਾਪ ਦੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਨਾਮ ਹੋਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਸੱਚਾਈ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਨੂੰ ਮਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਘੋੜਾ ਸ਼ੇਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਭਾਲੂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਹਨੇਰੀ ਭਾਲੂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਅਕੇਲੇ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਮੋਤੀ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖੇਡ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮੋਤੀ ਲੈਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਅਜਨਬੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਾਈ ਨੇ ਡਰ ਕੇ ਚੀਕ ਮਾਰੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ—ਜੋ ਬਲਸ਼ਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ—ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੌੜ ਕੇ ਆਇਆ। ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ, ਪੱਥਰ, ਦਰੱਖਤ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਮੁਰਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮਾਸ ਲਈ ਲੜੇ। ਅਠਾਈਂ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਕੇ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਾਮਬਵਾਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ, ਹੱਡੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ, ਤਾਕਤ ਖਤਮ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਤਾਕਤ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ—ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼, ਸਭ ਦੇ ਰਾਜਾ।" "ਤੁਸੀਂ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਤੇ ਰਚੇ ਹੋਏ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ, ਮਾਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉੱਤਮ ਆਤਮਾ, ਤੇ ਸਭ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹੋ।" "ਤੁਾਡੇ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰੋਧੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਆਈ, ਰਸਤਾ ਬਣਿਆ, ਪੁਲ ਬਣਿਆ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ।" ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗਹਿਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੋਤੀ ਲਈ, ਭਾਲੂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਬਦਨਾਮੀ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਮੋਤੀ ਲੈ ਸਕਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮਬਵਤੀ ਤੇ ਮੋਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਉਹ ਬਾਰ੍ਹ ਦਿਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਕੀ, ਰੁਕਮਣੀ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—all ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਲੰਘੀ-ਲੰਘੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖਬਰ ਲੈਣ ਲਈ, ਚੰਦਰ-ਭਾਗਾ, ਦੁਰਗਾ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਹਰੀ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਹਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਮੋਤੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤੇ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਗਈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਸਬਾ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ, ਮੋਤੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਕੇ, ਮੋਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ, ਮੋਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮੁੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ। ਉਹ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਸ਼ਤਾਵੇ ਤੇ ਸੰਕਟ ਵਿਚ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਧੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੰਘੀ-ਲੰਘੀ, ਛੋਟਾ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਨਾ ਕਹਿਣ?" "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂ। ਇਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਦਾ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੁਣਵਾਨ ਧੀ ਤੇ ਮੋਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਚਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੋਤੀ, ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ।" ਇਕ ਦਿਨ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਯੁਯੁਧਾਨ ਆਦਿ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ।" ਮੁਕੁੰਦ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਵੀਰ ਇਕਠੇ ਉਠੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੁਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਪੈਰ ਛੁਹ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਨਵ ਵਿਆਹੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਜਜੀ, ਆਈ ਤੇ, ਮੁੱਖ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਦਰਪੂਰਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਯਕੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬੈਠਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ ਪਾਏ ਹੋਏ ਵੀ ਨਜ਼ਦੀਕ ਬੈਠੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਹ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, ਆਂਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ, ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ, ਭੈਣ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ਿਆਤ ਪੁੱਛੀ। ਕੁੰਤੀ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਤੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ, ਰੁੰਝੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਕਿਹਾ: "ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਤਾਂ ਤਦੋਂ ਹੀ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰਾਖਵਾਲੀ ਮਿਲੀ; ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।" "ਤੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਦੋਸਤ ਤੇ ਆਤਮਾ ਹੈ, 'ਸਾਡਾ' ਤੇ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਦੀ ਕੋਈ ਭੂਲ ਨਹੀਂ; ਪਰ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਤੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।