ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਰ ਰੋਜ਼, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਰਤਨ ਅੱਠ ਭਾਰੀ ਸੋਨੇ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਰਤਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ, ਉਥੇ ਕਦੇ ਭੁੱਖਮਰੀ, ਦੁੱਖ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਜਦੋਂ ਯਾਦਵ ਰਾਜਾ, ਯਾਨੀ ਸੌਰੀ, ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਕੋਲੋਂ ਰਤਨ ਮੰਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰਤਨ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾਇਆ, ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਜੰਗਲ ਵਲ ਚਲਿਆ। ਉੱਥੇ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਮਵੰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਤਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਜਾਮਵੰਤ ਨੇ ਉਹ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਖਿਡੌਣਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਜਦ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਚਲ ਪਈ ਕਿ "ਜਿਸ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਰਤਨ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਮੇਰਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਲੋਕ ਚੁਪਚਾਪ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਗਏ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਨਿਕਲੇ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਉਥੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਭਾਲੂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਆਪ ਹੀ ਭਿਆਨਕ, ਹਨੇਰੀ ਭਰੀ ਭਾਲੂ-ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਕਰ ਕੇ। ਉੱਥੇ, ਜਦ ਉਹ ਰਤਨ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਨੌਕਰਨੀ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਗਈ ਤੇ ਚੀਕ ਮਾਰੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਮਵੰਤ, ਜੋ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ, ਪੱਥਰ, ਦਰੱਖਤ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਧ ਮਾਸ ਉੱਤੇ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਅਠਾਈ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ, ਰੁਕਿਆ ਬਿਨਾ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਮੁੱਕੇ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਆਖਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਘੁੰਮਦੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਾਮਵੰਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋ—ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਰਵ-ਆਤਮਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉਹ ਸਮੇਂ ਹੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰੋਧੀ ਤਿਰਛੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਰਸਤਾ ਬਣਿਆ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ।" ਜਾਮਵੰਤ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਆਚੁਤ, ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਾਲੂ-ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਤਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਾਮਵੰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮਵਤੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਬਾਹਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਦ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੁਫਾ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇ, ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਉਦਾਸ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਤਾਂ ਦੇਵਕੀ, ਰੁਕਮਣੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਦੁਖੀ ਦਵਾਰਕਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਕੋਸਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ, ਮਾਂ ਦੁર્ગਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਤਨ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਨੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਹੋਣ, ਐਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਤੇ ਰਤਨ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਵਾਂ? ਆਚੁਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂ? ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੋਭੀ, ਮੂਰਖ ਨਾ ਆਖਣ?" ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਨਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਹੈ, ਤੇ ਰਤਨ ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂ। ਇਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਤਭਾਮਾ ਅਤੇ ਰਤਨ ਖ਼ੁਦ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਤਭਾਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦੀ ਚਾਹਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ। ਪਰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਰਤਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਸਾਂਝਾ ਕਰਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਯੁਯੁਧਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਜਦ ਮੁਕੁੰਦ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ, ਮਾਨੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਿੰਦ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਚੁਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਜੋ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲਜਜਤ ਸੀ, ਆ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ।